در زیستشناسی دهم ما با چندین روش مختلف ورود و خروج مواد از یاخته آشنا میشویم که این روشها به طور کلی به دو دسته تقسیم میشوند: فعال و غیرفعال.
1. **روشهای فعال**: در این روشها، یاخته نیاز به مصرف انرژی دارد تا مواد را از غشا عبور دهد. چهار روش اصلی فعال شامل موارد زیر است:
- **پمپهای یونی**: اینها پروتئینهای خاصی هستند که به طور فعال یونها را در برابر گرادیان غلظت جابهجا میکنند.
- **انتقال فعال ثانویه**: در این روش، انرژی حاصل از انتقال یک ماده در جهت گرادیان غلظتش، به جابهجایی مواد دیگر در برابر گرادیانشان کمک میکند.
- **آندوسیتوز**: به فرایند وارد شدن مواد به درون یاخته از طریق تشکیل وتیکولها اطلاق میشود. در این حالت، یاخته برای بلعیدن مواد نیاز به انرژی دارد.
- **اکسوسیتوز**: در این روش، مواد از داخل یاخته به خارج آن انتقال مییابند که این نیز نیاز به انرژی دارد.
2. **روشهای غیرفعال**: در این روشها، یاخته نیازی به مصرف انرژی ندارد. برخی از این روشها عبارتند از:
- **انتشار ساده**: جابهجایی مولکولها از ناحیهای با غلظت بالا به ناحیهای با غلظت پایین.
- **انتشار تسهیلشده**: در این حالت، مواد خاصی از طریق پروتئینهای غشایی عبور میکنند، بدون نیاز به انرژی.
- **اسمز**: حرکتی از آب از ناحیه با غلظت کم مواد حلشده به ناحیه با غلظت بالا است که نیز نیازی به انرژی ندارد.
بنابراین، اگر بخواهیم روشهای ورود و خروج مواد از یاخته را تقسیمبندی کنیم، میتوانیم بگوییم که روشهای فعال با مصرف انرژی همراهاند و روشهای غیرفعال بدون مصرف انرژی انجام میشوند.
