1) مفهوم : افول قدرت / فرارسیدن شب / از این رفتن قدرت و شکوه خوارزمشاهیان و نابودی حکومت آنها.
2) مفهوم : انسان خردمند بخشنده است / انسانهای پست و خسیس بیخرد هستند/ سفارش به بخشندگی و بزرگواری و دوری از فرومایگی / توصیه به کَرم و بخشش به دیگران.
3) شجاعت و جنگاوری جلال الدین / زیادی لشکریان دشمن / سختی جنگ / انبوهی و فراوانی سپاه مغول.
4) تلاش فراوان پدر برای فرزند به سفر حج (مجنون به دلیل دوری از لیلی حاضر به سفر نبود!)