کوه پیر و جوان هر دو در معرض فرسایش هستند، اما میزان و نوع فرسایش در آنها متفاوت است.
**کوه جوان:**
* **فرسایش بیشتر:** کوههای جوان معمولاً ناهمواریهای بیشتری دارند، شیبهای تندتری دارند و صخرهها و سنگریزهها تازه از هم جدا شدهاند. این عوامل باعث میشوند که فرسایش (چه آبی و چه بادی) سریعتر و شدیدتر عمل کند.
* **نوع فرسایش:** فرسایش شدیدتر میتواند منجر به ایجاد درههای عمیق و تنگ (V شکل) و فعالیتهای یخچالی (در ارتفاعات بالا) شود.
**کوه پیر:**
* **فرسایش کمتر:** کوههای پیر در طول زمان، بسیاری از ناهمواریهای اولیه خود را از دست دادهاند. قلههای آنها معمولاً گردتر، شیبها ملایمتر و پدیدههای فرسایشی شدید کمتر دیده میشود.
* **نوع فرسایش:** فرسایش در کوههای پیر معمولاً کندتر و ملایمتر است و بیشتر به شکل هوازدگی (تجزیه سنگها) و فرسایش ناشی از آب و هوای معتدل دیده میشود. ممکن است بقایای فرسایشهای گذشته در قالب دشتهای سیلابی یا تراسهای رودخانهای باقی مانده باشد.
**هوازدگی چیست؟**
هوازدگی (Weathering) فرایندی است که در آن سنگها و مواد معدنی در سطح زمین یا نزدیک به آن، بر اثر عوامل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی تجزیه و دگرگون میشوند. این فرایند باعث خرد شدن سنگها به قطعات کوچکتر و یا تغییر ترکیب شیمیایی آنها میشود. هوازدگی برخلاف فرسایش، معمولاً شامل جابجایی مواد نیست، بلکه فقط باعث تجزیه و تخریب سنگ در محل خود میشود.
انواع هوازدگی:
1. **هوازدگی فیزیکی (مکانیکی):** شکستن سنگها به قطعات کوچکتر بدون تغییر در ترکیب شیمیایی آنها. مثالها شامل:
* **یخبندان زدگی:** آب وارد شکاف سنگها شده، یخ میزند و منبسط میشود و سنگ را میشکند.
* **تغییرات دما:** انبساط و انقباض سنگها در اثر تغییرات روزانه و فصلی دما.
* **هوازدگی فشاری:** کاهش فشار ناشی از برداشتن لایههای بالایی سنگ، باعث انبساط و خرد شدن لایههای زیرین میشود.
2. **هوازدگی شیمیایی:** تجزیه و تغییر ترکیب شیمیایی سنگها از طریق واکنشهای شیمیایی. مثالها شامل:
* **اکسیداسیون:** واکنش با اکسیژن (زنگ زدن).
* **هیدرولیزاسیون:** واکنش با آب.
* **انحلال:** حل شدن مواد معدنی در آب (به خصوص آب اسیدی).
3. **هوازدگی بیولوژیکی:** اثر فعالیت موجودات زنده بر سنگها، مانند رشد ریشه گیاهان در شکاف سنگها یا فعالیت اسیدهای ترشح شده توسط میکروارگانیسمها.
معرکه میدی
این سوال۱ و۲
