مقدمه
در گذشته‌های دور، انسان‌ها به‌تدریج از زندگی کوچ‌نشینی فاصله گرفتند و با یادگیری کشاورزی و دامداری، در مناطق مناسب ساکن شدند. وجود آب، خاک حاصلخیز و شرایط مناسب زندگی باعث شد روستاها به وجود بیایند و به‌مرور شهرها و تمدن‌های بزرگ شکل بگیرند.
دو منطقه مهم در شکل‌گیری نخستین تمدن‌های جهان، بین‌النهرین و مصر بودند.
بخش اول: تمدن بین‌النهرین
بین‌النهرین به معنای سرزمین میان دو رود است. این منطقه بین دو رود دجله و فرات قرار داشت و به دلیل آب فراوان و زمین‌های حاصلخیز، برای کشاورزی بسیار مناسب بود.
یکی از نخستین تمدن‌های این منطقه، تمدن سومر بود. سومریان در جنوب بین‌النهرین زندگی می‌کردند و دستاوردهای مهمی داشتند.
مهم‌ترین دستاوردهای سومریان عبارت‌اند از: ۱. اختراع خط میخی برای ثبت اطلاعات. ۲. استفاده از چرخ در زندگی و فعالیت‌های اقتصادی. ۳. ساخت معابد بزرگی به نام زیگورات. ۴. پیشرفت در ریاضیات و ستاره‌شناسی.
پس از سومریان، حکومت‌ها و تمدن‌های دیگری مانند اکدیان، بابلیان و آشوریان نیز در بین‌النهرین قدرت گرفتند.
بابلیان در زمینه قانون‌گذاری پیشرفت کردند. حمورابی، یکی از پادشاهان مشهور بابل، مجموعه‌ای از قوانین را تدوین کرد.
آشوریان نیز به قدرت نظامی خود شهرت داشتند. آشوربانیپال، یکی از پادشاهان آشور، کتابخانه معروف نینوا را گسترش داد و آثار زیادی در آن گردآوری کرد.
بخش دوم: تمدن مصر باستان
تمدن مصر باستان در شمال شرقی آفریقا و در کنار رود نیل شکل گرفت.
رود نیل نقش بسیار مهمی در زندگی مصریان داشت. طغیان‌های سالانه این رود باعث حاصلخیزی زمین‌های اطراف آن می‌شد و امکان کشاورزی را فراهم می‌کرد.
مصریان باستان حکومت قدرتمندی داشتند که پادشاه آن فرعون نامیده می‌شد. فرعون قدرت سیاسی و مذهبی فراوانی داشت.
از مهم‌ترین دستاوردهای مصریان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱. ساخت اهرام بزرگ مصر. ۲. اختراع و استفاده از خط هیروگلیف. ۳. پیشرفت در پزشکی و ریاضیات. ۴. شناخت تقویم و حرکت اجرام آسمانی. ۵. ساخت بناهای عظیم و معابد باشکوه.
مصریان به زندگی پس از مرگ اعتقاد داشتند و به همین دلیل، برای حفظ بدن مردگان از روش مومیایی کردن استفاده می‌کردند.
بخش سوم: شباهت‌ها و تفاوت‌های دو تمدن
تمدن‌های بین‌النهرین و مصر شباهت‌های زیادی داشتند. هر دو در کنار رودهای بزرگ شکل گرفتند، به کشاورزی وابسته بودند و در زمینه‌هایی مانند خط، معماری و ریاضیات پیشرفت کردند.
اما تفاوت‌هایی نیز داشتند. بین‌النهرین میان دو رود دجله و فرات قرار داشت و حکومت‌های گوناگونی در آن شکل گرفتند؛ درحالی‌که تمدن مصر در امتداد رود نیل پدید آمد و فرعون‌ها نقش مهمی در اداره آن داشتند.
نتیجه‌گیری
در پایان می‌توان گفت که تمدن‌های بین‌النهرین و مصر از مهم‌ترین تمدن‌های دنیای باستان بودند. اختراع خط، پیشرفت کشاورزی، ساخت بناهای بزرگ و توسعه دانش، از جمله دستاوردهای مهم آن‌ها بود.
مطالعه این تمدن‌ها به ما کمک می‌کند تا بهتر بفهمیم انسان‌ها چگونه از زندگی ساده و روستایی به تشکیل شهرها، حکومت‌ها و تمدن‌های بزرگ رسیدند.
