انتشار تسهیل شده و انتقال فعال هر دو فرآیندهایی هستند که به کمک آنها مواد در سلولها و بین سلولها جابهجا میشوند، اما تفاوتهای مهمی بین این دو وجود دارد:
1. **انتشار تسهیل شده**:
- **نوع انتقال**: این فرآیند نوعی انتقال غیرفعال است، به این معنی که نیازی به مصرف انرژی ندارد.
- **جهت انتقال**: مواد در جهت شیب غلظت (از نواحی با غلظت بالا به نواحی با غلظت پایین) حرکت میکنند.
- **وسایل**: این فرآیند معمولاً با استفاده از پروتئینهای غشایی (مانند پروتئینهای کانال و حامل) انجام میگیرد که به مواد طویل یا قطبی (مثل گلوکز) اجازه ورود به سلول را میدهند.
- **مثال**: ورود گلوکز به سلولها از طریق پروتئینهای حامل.
2. **انتقال فعال**:
- **نوع انتقال**: این فرآیند یک نوع انتقال غیرفعال است، به این معنی که نیاز به مصرف انرژی (به شکل ATP) دارد.
- **جهت انتقال**: مواد به سمت نواحی با غلظت بالا (بر خلاف شیب غلظت) حرکت میکنند.
- **وسایل**: این فرآیند معمولاً به وسیله پروتئینهای خاصی به نام پمپها (مانند پمپ سدیم-پتاسیم) انجام میشود.
- **مثال**: جابهجایی یونهای سدیم و پتاسیم در سلولها.
به طور خلاصه، کلید تفاوت در این است که انتشار تسهیل شده نیازی به انرژی ندارد و در جهت شیب غلظت عمل میکند، در حالی که انتقال فعال نیاز به انرژی دارد و به سمت خلاف شیب غلظت انجام میشود.