**۴. گذرنامه چیست؟**
سندی رسمی است که توسط دولت هر کشور برای اتباع خود صادر میشود تا اجازه خروج از کشور و ورود به کشورهای دیگر را داشته باشند؛ در واقع همان «پاسپورت» است.
**۵. موقعیت مکانی ترکیه بهتر است یا افغانستان؟ چرا؟**
**ترکیه** موقعیت بهتری دارد. به این دلیل که ترکیه از سه طرف به دریا راه دارد و به عنوان پل ارتباطی میان دو قاره آسیا و اروپا عمل میکند که باعث رونق تجارت و گردشگری شده است، اما افغانستان کشوری «محصور در خشکی» است و به آبهای آزاد دسترسی ندارد که این موضوع صادرات و واردات را دشوارتر میکند.
**۶. چهار شهر مهم افغانستان:**
کابل (پایتخت)، هرات، قندهار و مزارشریف.
**۷. مستعمره چیست؟**
سرزمین یا کشوری که توسط یک دولت قدرتمند دیگر (کشور استعمارگر) اشغال شده و از نظر سیاسی، اقتصادی و نظامی تحت کنترل و بهرهکشی آن دولت است.
**۸. چه کشورهایی در امور ایران دخالت میکردند؟**
در دوران قاجار و پهلوی، عمدتاً **روسیه تزاری** (از شمال) و **بریتانیا** (انگلستان) از جنوب و مرکز در امور ایران دخالت میکردند. در دورههای بعدتر، آمریکا نیز به این لیست اضافه شد.
**۹. دلایل تغییر و تحول در اروپا (۴ مورد):**
۱. رشد علم و دانش و اختراعات. ۲. گسترش تجارت و دریانوردی. ۳. کشف سرزمینهای جدید. ۴. تحولات فکری و فرهنگی (مانند رنسانس).
**۱۰. استعمارگر کیست؟**
کشور یا دولتی است که با استفاده از زور یا نیرنگ، به کشورهای دیگر نفوذ میکند تا منابع طبیعی (مانند نفت و معادن) و بازارهای آن کشورها را تحت کنترل خود درآورد و از آنها بهرهبرداری کند.
**۱۱. چرا ایران مورد توجه کشورهای استعمارگر بوده است؟**
۱. **موقعیت جغرافیایی حساس:** ایران در مسیر ارتباطی شرق و غرب قرار داشت (پل ارتباطی). ۲. **وجود منابع زیرزمینی:** داشتن نفت و گاز فراوان. ۳. **همسایگی با روسیه:** برای کشورهای دیگر مهم بود که نفوذ روسیه را در منطقه محدود کنند.
فالوووو معرکه یادت نرهههههه