سلام خسته نباشی --- ### بخش اول: وسیله متحرک (واکنش شیمیایی برای حرکت) **وسایل مورد استفاده:** قرص جوشان، آب، سرکه، جوش شیرین، قوطی خالی فیلم یا بطری، چرخ (برای ساختن ماشین). **۱. آیا در این آزمایش کار انجام شده است؟** **بله.** کار مکانیکی انجام شده است؛ زیرا نیروی ناشی از فشار گاز آزاد شده باعث حرکت ماشین (تغییر مکان جسم) شده است. **۲. در این تغییر شیمیایی چه گازی آزاد شده است؟** گاز **دی‌اکسید کربن** ($/text{CO}_2$) آزاد می‌شود. (این گاز از واکنش جوش شیرین با سرکه یا قرص جوشان در آب به دست می‌آید). **۳. واکنش آن را بنویسید؟** اگر از جوش شیرین (سدیم بی‌کربنات) و سرکه (اسید استیک) استفاده شود: $$/text{NaHCO}_3 + /text{CH}_3/text{COOH} /rightarrow /text{CH}_3/text{COONa} + /text{H}_2/text{O} + /text{CO}_2$$ **۴. چگونه مشخص کنید گاز آزاد شده چیست؟** با عبور دادن گاز آزاد شده از **آب لیمو یا آب کلسیم هیدروکسید (آهک)**. اگر گاز، دی‌اکسید کربن باشد، آب لیمو را کدر می‌کند یا آب آهک را شیری می‌کند. **۵. افزایش میزان حرکت جسم:** با افزایش مقدار گاز تولیدی، یعنی استفاده از مقدار بیشتری از مواد واکنش‌دهنده (جوش شیرین/سرکه یا قرص جوشان) یا افزایش غلظت آن‌ها. **۶. مشکلات و راه‌حل‌ها:** **مشکل:** ممکن است فشار گاز کافی برای حرکت ماشین تولید نشود یا زود تخلیه شود. **راه‌حل:** اطمینان از بسته بودن محکم درب بطری/قوطی برای جمع شدن حداکثری فشار قبل از آزاد شدن، و همچنین استفاده از مواد با کیفیت خوب و مقاومت چرخ‌های کم. --- ### بخش دوم: آزمایش سوختن شمع (احتراق و فشار هوا) **وسایل مورد استفاده:** بشقاب، آب رنگی، شمع، لیوان شیشه‌ای، کبریت. **مشاهدات:** پس از قرار دادن لیوان وارونه روی شمع، شمع ابتدا می‌سوزد، سپس **خاموش می‌شود**، و **آب مقداری بالا می‌آید** و سطح آن در داخل لیوان بالاتر از سطح آب بیرون لیوان قرار می‌گیرد. **علت پدیده:** پدیده به دو دلیل اصلی رخ می‌دهد: 1. **مصرف اکسیژن:** شمع برای سوختن به اکسیژن ($/text{O}_2$) نیاز دارد. وقتی لیوان روی شمع قرار می‌گیرد، اکسیژن داخل لیوان مصرف می‌شود. پس از اتمام اکسیژن، شمع خاموش می‌شود. 2. **کاهش فشار و بالا آمدن آب:** با سوختن شمع، هوای داخل لیوان کمی گرم شده و منبسط می‌شود، اما به محض خاموش شدن شمع، دمای هوا کاهش یافته و منقبض می‌شود (فشار داخلی کم می‌شود). همزمان، مصرف اکسیژن توسط شمع نیز فشار را کاهش می‌دهد. این فشار کمتر، باعث می‌شود فشار جو بیرون، آب رنگی را به داخل لیوان هل داده و سطح آب بالا بیاید تا فشار داخل و خارج لیوان دوباره برابر شود.