آریو برزن یک ژنرال و فرمانده نظامی ایرانی بود که در دوران هخامنشیان و بهویژه در زمان حملهٔ اسکندر مقدونی میزیست.
او بهخاطر شجاعت و مهارت در جنگ بسیار مشهور بود و نقش مهمی در دفاع از ایران در برابر سپاه اسکندر داشت. برخی منابع او را یکی از بزرگترین فرماندهان تاریخ ایران باستان میدانند.
معرکه بده یا گزارشت میدم!
اریو برزن یکی از سرداران دلیر و میهنپرست ایران در دوران هخامنشی بود که در نبرد با اسکندر مقدونی نقش مهمی ایفا کرد. او فرماندهی نیروهای ایرانی را در گردنهای به نام دربند پارس (که احتمالاً نزدیک به منطقهٔ پارس بوده) بر عهده داشت و با مقاومتی جانانه، مانع پیشروی سریع اسکندر به سوی پارسه (تخت جمشید) شد.
نکات مهم دربارهٔ اریو برزن:
1. زمان و مکان نبرد:
پس از شکست ارتش هخامنشی در جنگ گوگمل (۳۳۱ پیش از میلاد)، اسکندر به سمت پارس حرکت کرد. اریو برزن در یکی از گذرگاههای کوهستانی (احتمالاً دربند پارس یا منطقهای در کوهرُد یا ناحیهٔ یاسوج کنونی) با سپاه اسکندر روبرو شد.
2. شیوهٔ نبرد:
او با تعداد کمی از سربازان ایرانی (به روایتی ۴۰۰۰ نفر) و با استفاده از موقعیت کوهستانی، مقاومت شدیدی نشان داد و حتی باعث تلفات سنگینی در سپاه اسکندر شد.
3. شکست نهایی و مرگ:
با خیانت یک چوپان محلی که راه دیگری برای دور زدن نیروهای ایرانی به اسکندر نشان داد، نیروهای مقدونی از پشت سر به ایرانیان حمله کردند. اریو برزن و سربازانش تا آخرین نفس جنگیدند و همهشان کشته شدند.
4. نماد مقاومت:
اریو برزن در تاریخ ایران به عنوان نماد ایستادگی و فداکاری در برابر مهاجمان شناخته میشود. بسیاری از مورخان، مقاومت او را یکی از سختترین نبردهای اسکندر در ایران دانستهاند.
5. یادبود:
امروزه در برخی شهرهای ایران (مانند یاسوج و شیراز) تندیسها و نامگذاریهایی به یاد او انجام شده است و داستان رشادتش در ادبیات و تاریخنگاری ایران زنده نگه داشته شده است.
اریو برزن یادآور این جملهٔ معروف است:
'ایرانیان در دفاع از میهن، از جان خود میگذرند.'