بخشی از نامه امام علی (ع) به مالک اشتر، که به عنوان فرمانداری مصر به وی نوشته شد، به بهترین شکل به این سوال پاسخ میدهد. در این نامه، توصیههای کلیدی درباره نحوه رفتار با مردم و دلایل مهربانی و شفقت رهبران ارائه شده است.
بر اساس این نامه، رهبر یا کارگزار وظیفه دارد با مردم مهربان باشد زیرا:
1. **آنها بخشی از دین و امت هستند:** امام علی (ع) مالک را خطاب قرار داده و میفرماید: 'بنگر که اینان دو گروهند: یا برادر دینی تو هستند و یا در آفرینش مانند تو.' این بدان معناست که مردم، چه مسلمان و چه غیرمسلمان، حقوقی دارند و رهبر موظف به رعایت حقوق همه است.
2. **علت بقای حکومت:** مهربانی و رفتار عادلانه با مردم، باعث محبوبیت رهبر و در نتیجه استواری و بقای حکومت میشود. مردمی که احساس کنند مورد ظلم یا بیمهری واقع شدهاند، نا آرام شده و حکومت را تضعیف میکنند.
3. **آسایش و امنیت مردم:** رهبر باید هدف خود را خدمت به مردم و تأمین آسایش و امنیت آنان قرار دهد. مهربانی و دلخوشی مردم، نشانهای از موفقیت رهبر در این امر است.
4. **جلوگیری از فساد و تباهی:** بیمهری و تبعیض از سوی حاکمان، زمینهساز فساد، نارضایتی و شورش میشود. در مقابل، رفتار عادلانه و مهربانانه، به برقراری نظم و عدالت کمک کرده و از فساد جلوگیری میکند.
5. **انعکاس دین و تعالیم الهی:** اسلام بر رحمت و مهربانی تأکید دارد و حاکم اسلامی باید مظهر این صفات باشد تا جامعه را به سوی کمال هدایت کند.
در مجموع، نامه امام علی (ع) به مالک اشتر، راهنمایی جامعی برای حکمرانی عادلانه است و مهربانی با مردم را نه یک انتخاب، بلکه یک وظیفه اساسی رهبر برای پاسداری از حقوق مردم، حفظ جامعه و اجرای دستورات الهی میداند.