پرسش ۱ – درست یا نادرست بودن عبارات
الف) تخالف سالبه کلیه موجب جزئیه میشود.
❌ غلط است. تخالف بین قضایای کلی برقرار نیست؛ بلکه بین دو قضیهای است که یکی ایجاب و دیگری سلب داشته باشند و هر دو کلی باشند.
ب) رابطه تضاد میان قضایای کلی صورت میگیرد.
✅ درست است.
ج) دو قضیه متخالف، همزمان صادق و همزمان کاذب نیستند.
✅ درست است.
د) دو قضیه متناقض وقتی هستند که فقط کیفیت آنها با هم متفاوت باشد.
❌ غلط است؛ باید کمّ و کیف هر دو متفاوت باشد (یکی کلی مثبت، دیگری جزئی منفی و برعکس).
هـ) رابطه تضاد تنها میان قضایای موجب جزئیه و موجب کلیه برقرار است.
❌ غلط است؛ تضاد تنها بین کلیات است (نه جزئیات).پرسش ۲ – تکمیل جاهای خالی
الف) با تغییر … قضیه، با ثابت نگه داشتن …، آن میتواند به داخل دست یابد.
✅ پاسخ:
با تغییر کمیت قضیه، و با ثابت نگه داشتن کیفیت، آن ممکن است به داخل دست یابد.
ب) اگر کسی بگوید همه مدادها سیاه هستند، ولی ما مداد مشکی به او نشان دهیم، تا حکم کلی او را نقض کنیم، به این کار … میگویند.
✅ پاسخ: نقض.
ج) دو قضیه متناقض از نظر کیفیت و کمیت چه تفاوتی با هم دارند، چه شباهتی؟
✅ تفاوت: در هر دو کیفیت و کمیت فرق دارد.
✅ شباهت: موضوع و محمول مشترک دارند.
د) دو قضیه متخالف چه شباهت و چه تفاوتی با هم دارند؟
✅ شباهت: موضوع و محمول واحد دارند.
✅ تفاوت: در کیف متفاوت (یکی ایجاب، یکی سلب) ولی هر دو کلیاند.پرسش ۳ – ارتباط (تضاد و تناقض)
الف) صدق یک قضیه ایجاباً کذب دیگری را در پی دارد.
✅ درست است (این رابطه، تناقض است).
ب) اگر قضیه جزئی کاذب باشد، کل نیز کاذب است.
❌ غلط است؛ از کذب جزئی، کذب کلی نتیجه نمیشود.
ج) اگر قضیه کل کاذب باشد، در مورد صدق جزئیه نمیتوان نظر قطعی داد.
✅ درست است.پرسش ۴ – گزینه مناسب
۱. قضیه تضاد میان قضایای … برقرار است.
✅ پاسخ: کلیات
(تضاد میان کلیات موجب و سالبه است.)
۲. با تغییر کمیت قضیه و ثابت نگه داشتن کیفیت آن میتوان به داخل دست یافت.
✅ پاسخ: داخل
۳. رابطه تضاد – تناقض – داخل قضایا زیر را بنویسید:
الف) «هیچ درختی سنگ نیست.»
✅ تناقض: «بعضی درختان سنگ هستند.»
رابطه: تناقض
ب) «بعضی حیوانات ضحاکدار هستند.»
✅ تناقض: «هیچ حیوانی ضحاکدار نیست.»
رابطه: تناقض
