مضاف و مضافالیه (اضافه)
اضافه یا اضافه اسنادی یکی از مهمترین ساختارهای دستوری در زبان فارسی است که نشاندهندهٔ رابطهٔ مالکیت، تعلق، وابستگی، یا نسبت بین دو اسم است. این ساختار از دو کلمه تشکیل شده است: مضاف و مضافالیه.
الف. مضاف
مضاف اسمی است که اول کلمه در ساختار اضافه قرار میگیرد و معمولاً دارای ویژگیهای زیر است:
علامت نکره یا معرفه: اگر مضاف نکره باشد، علامت “ی” (کسره اضافه یا تنوین) را حذف میکند. اگر معرفه باشد، علامت “ی” (کسره اضافه) را در انتهای خود میگیرد.
نقش دستوری: مضاف میتواند نقشهای مختلفی در جمله داشته باشد (نهاد، مفعول، متمم و…).
نشانهها: مضاف هیچ نشانهٔ ویژهای ندارد، بلکه نقش خود را از مضافالیه میگیرد.
نکته مهم: کلمهٔ مضاف هرگز تنوین (ـً) نمیپذیرد.
ب. مضافالیه (Muzāf Ilayh)
مضافالیه اسمی است که دومین کلمه در ساختار اضافه قرار میگیرد و همیشه حالت مجرور دارد و به آن کسره اضافه میشود.
نقش دستوری: مضافالیه همیشه نقش وابسته (متمم) برای مضاف دارد.
معرفه بودن: مضافالیه معمولاً معرفه است. اگر مضافالیه ضمیر باشد، آن ضمیر به تنهایی معرفه است.
نشانهها:
اگر اسم ظاهر باشد، کسره (ـِ) میگیرد.
اگر ضمیر باشد، به صورت متصل (مثل ـش در کتابش) یا منفصل (مثل او در کتاب او) میآید.
معرکه یادت نره
