نکات مهم وخلاصه درس 8
علوم پنجم
اهرم ها
ما در زندگی روز مره برای انجام کارها از ابزار و وسایل مختلفی استفاده می کنیم . این وسایل کار ما را آسان تر و سریع تر انجام می دهد .
برخی از وسایل نظیر الاکلنگ ، ترازو ، قیچی ، انبردست و .... مانند اهرم عمل می کنند
هر اهرم سه قسمت دارد :
محل وارد کردن نیرو
محل قرار گرفتن جسم
محل تکیه گاه
اهرم : میله ای است دارای تکیه گاه که با آن می توان اجسام را جا بجا کرد
نکته : مقدار نیرویی که به اهرم وارد می شود تا جسمی را بلند کند بستگی به محل وارد کردن آن و مکان جسم دارد .
در صورت ثابت بودن مکان نیرو :
هرچه جسم به تکیه گاه نزدیک شود به نیروی کم تری برای جابجایی جسم نیاز است .
هرچه جسم از تکیه گاه دور شود به نیروی بیشتری برای جابجایی جسم نیاز است
هر چه نیرو به تکیه گاه نزدیک تر و جسم از آن دور شود به نیروی بیشتری برای جابجایی نیاز است .
تعادل در اهرم : اگر دو جسمی که در دو طرف اهرم قرار می گیرند یکسان باشند باید فاصله ی آن ها از تکیه گاه برابر باشد تا اهرم در حالت تعادل قرار گیرد
هر گاه در دو طرف اهرم دو جسم با جرم های نا مساوی قرار گیرند برای ایجاد تعادل باید جسم سنگین تر به تکیه گاه نزدیک تر شود .
مثلا در بازی الاکنگ برای ایجاد تعادل بین دو نفر سنگین و سبک ، باید فرد سنگین تر به تکیه گاه نزدیک شود تا تعادل حفظ شده و بتوانند با هم بازی کنند .
انواع اهرم ها :
نوع اول : تکیه گاه در وسط جسم و نیرو قرار گیرد
معمولا این نوع اهرم ها برای تغییر جهت نیرو و افزایش نیرو کاربرد دارند
نوع دوم : جسم در وسط نیرو و تکیه گاه قرار دارد .
معمولا این نوع اهرم ها نیرو را افزایش می دهند
نوع سوم : نیرو در وسط جسم و تکیه گاه قرار دارد
معمولا این نوع اهرم ها کارها را در مدت زمان کم تر و سریع تر انجام می دهند
اهرم نوع اول : تکیه گاه بین نیروی محرک و نیروی مقاوم قرار دارد. و سبب تغییر جهت نیرو می گردد. در این نوع اهرم هرچه نیروی محرک از تکیه گاه دورتر باشدو به اصطلاح بازوی محرک بلند تر، حرکت جسم ساده تر خواهد بود. مانند: الاکلنگ، ترازوی دوکفه، میخ کش ، انبردست، دم باریک، موچین ( موچینی که مثل قیچی جای انگشت دارد)، قیچی آهن بری، قیچی کاغذبری ، سیم چین و ................. .
اهرم نوع دوم : در این نوع اهرم نیروی مقاوم بین تکیه گاه و نیروی محرک قرار می گیرد.دراین اهرم طول بازوی محرک بزرگتر از طول بازوی مقاوم است وبه همین دلیل سبب افزایش نیرو می گردد . بدون آنکه جهت نیرو را تغییر دهد . مانند: فرغون ، دربازکن نوشابه، فندق شکن ، قایق پارویی و ................ .
اهرم نوع سوم: در این نوع اهرم، نیروی محرک بین تکیه گاه و نیروی مقاوم قرار دارد . در این نوع اهرم طول بازوی مقاوم از طول بازوی محرک بیشتر و بزرگتر است و به همین دلیل سبب افزایش سرعت و مسافت اثر نیرو می گردد. بدون آنکه جهت نیرو را تغییر دهد . مانند : جارو فراشی ، انبر ( یخ گیر) ، قاشق و چنگال، راکت تنیس، پتک و چکش، پا در هنگام شوت کردن توپ ، مو چین (همان موچینی که شبیه انبر است)، چوب مخصوص بازی چوگان و گلف و .............. .
در این نوع اهرم که عکس نوع دوم است. میله از یکی از دو انتهای خود از بالا به تکیه گاه تکیه کرده است و نیروی محرک بر وسط میله اثر میکند، در راستای قائم و به سمت بالا و نیروی مقاوم بر انتهای دیگر میله و در راستای قائم به سمت بالا وارد میشود. در این نوع اهرم نیروی محرک بین تکیه گاه و نیروی مقاوم قرار دارد
🌺🌺