سلام گلم
دیدگاه ماکس وبر
محور اصلی اندیشه وبر:
وبر بر خلاف مارکس که اقتصاد را عامل اصلی تغییر جامعه میدانست، بر فرهنگ، اندیشه و ارزشهای انسانی تأکید داشت. به نظر او ایدهها میتوانند مسیر تاریخ را تغییر دهند.
مفاهیم کلیدی وبر:
1. عقلانیت و بوروکراسی:
· وبر میگوید جامعهٔ مدرن بر اساس عقلانیت پیش میرود.
· بوروکراسی (دیوانسالاری) نمونهٔ اوج عقلانیت است: قواعد مشخص، سلسله مراتب، تخصصیشدن کارها.
· اما هشدار میدهد که بوروکراسی میتواند به قفس آهنین تبدیل شود و آزادی انسان را محدود کند.
2. اخلاق پروتستانی و روح سرمایهداری:
· وبر معتقد بود که اخلاق پروتستانی (سختکوشی، قناعت، پسانداز) بستر فرهنگیِ ظهور سرمایهداری در غرب را فراهم کرد.
· این نشان میدهد که ادیان و باورها میتوانند بر اقتصاد تأثیر بگذارند.
3. کنش اجتماعی:
· وبر جامعه را حاصل کنشهای افراد میدانست.
· کنش اجتماعی انواعی دارد:
· عقلانی (هدفمند)
· ارزشی (براساس باورها)
· عاطفی (از روی احساس)
· سنتی (بر اساس عادت)
4. اقتدار مشروع (قدرت):
· او سه نوع اقتدار را معرفی کرد:
· کاریزماتیک (نفوذ شخصیِ رهبر)
· سنتی (بر اساس عرف و سنت)
· قانونی-عقلانی (بر اساس قوانین و مقررات، مثل دولت مدرن)
مقایسهٔ کوتاه با مارکس:
مارکس وبر
تأکید بر اقتصاد (زیربنا) تأکید بر فرهنگ و ایدهها
مبارزهٔ طبقاتی موتور تاریخ کنشهای افراد و نظامهای فکری موتور تاریخ
سرمایهداری نظامی استثماری سرمایهداری حاصل فرهنگ خاصِ پروتستانی است
جمعبندی برای امتحان:
وبر فرهنگ، دین، ارزشها و عقلانیت را به عنوان نیروهای محرکۀ جامعه میدید و معتقد بود انسانها بر اساس معناهایی که به جهان میدهند، عمل میکنند.
او همچنین شکلگیری نظامهای مدرن اداری (بوروکراسی) و انواع قدرت را تحلیل کرد.
امیدوارم به کارت بیاد عسلم ❤️
