هرچی میدونستم را نوشتم برات اگه میشه معرکه بزن❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤نحوه نمایش ایزوتوپ
ایزوتوپها را به طور کلی بوسیله دو روش نشان میدهند:
روش اول: نوشتن به صورت «نام عنصر-عدد جرمی ایزوتوپ». به طور مثال، ایزوتوپ اورانیوم به صورت اورانیوم-۲۳۵ و اورانیوم-۲۳۹ نوشته میشود. البته این نوع نوشتار بیشتر در زبان انگلیسی کاربرد دارد و در زبان فارسی، نوشتن خط تیره مرسوم نیست اما بهتر است شکل استاندارد در نوشتن رعایت شود.
روش دوم: نوشتن به صورت AZE که در آن، A عدد جرمی، Z عدد اتمی و E نماد عنصر است. به طور مثال، اورانیوم-۲۳۵ را به صورت 23592U92235U نشان میدهند. البته از آنجایی که «Z» به طور معمول به کمک نام عنصر مشخص میشود میتوان از نمایش آن صرفنظر کرد. به عنوان نمونه، کربن-۱۴ را به شکل 14C14C نشان میدهند.
تعیین تعداد نوترون در یک ایزوتوپ
تعداد کل نوترونهای یک ایزوتوپ را میتوان با کم کردن عدد اتمی عنصر از عدد جرمی آن مشخص کرد. به طور مثال، عدد جرمی کربن-۱۲ برابر با ۱۲ و عدد اتمی کربن نیز برابر با ۶ است، بنابراین، تعداد کل نوترونها در کربن-۱۲ برابر با ۶ خواهد بود.
با توجه به اهمیت درک مفهوم ایزوتوپ و تفاوت آن با عدد اتمی و جرمی در علوم هشتم مقطع متوسطه، «فرادرس» اقدام به انتشار فیلم آموزش علوم تجربی پایه هشتم – بخش شیمی کرده که لینک آن در ادامه آورده شده است.
برای دیدن فیلم آموزش علوم تجربی پایه هشتم – بخش شیمی + اینجا کلیک کنید.
ایزوتوپ های پایدار و رادیواکتیو
برخی از ایزوتوپها، هسته اتمی ناپایدار دارند که دچار «واپاشی پرتوزا» (Radioactive Decay) میشوند. چنین ایزوتوپهایی طبیعت پرتوزا دارند و بنابراین به آنها رادیو ایزوتوپ نیز میگویند. از نمونههای ایزوتوپهای رادیواکتیو میتوان به کربن-۱۴، تریتیوم (هیدروژن-۳)، کلر-۳۶، اورانیوم-۲۳۵ و اورانیوم-۲۳۸ اشاره کرد.
برخی از ایزوتوپها نیمهعمر بالایی (از مرتبه صدها میلیون سال) دارند. این نوع از ایزوتوپها را ایزوتوپ پایدار یا نوکلید پایدار مینامند. ایزوتوپهایی همچون کربن-۱۲، کربن-۱۳، اکسیژن-۱۶، اکسیژن-۱۷ و اکسیژن-۱۸ از جمله ایزوتوپهای پایدار به شمار میآیند.
نوکلید دیرینه
«نوکلید دیرینه» (Primordial Nuclide) به نوکلیدهایی میگویند که از زمان تشکیل منظومه شمسی وجود داشتهاند. از بین ۳۳۹ ایزوتوپ طبیعی موجود در طبیعت، ۲۸۶ ایزوتوپ به عنوان نوکلید دیرینه شناخته میشوند.
تشکیل ایزوتوپ
ایزوتوپها میتوانند به صورت طبیعی و از طریق واپاشی پرتوزای هسته یا به صورت مصنوعی از طریق بمباران هستههای پایدار توسط ذرات باردار به تولید برسند. این بمباران از طریق شتابدهندهها یا نوترون در یک راکتور هستهای انجام میشود.
درصد فراوانی ایزوتوپ
ایزوتوپهای یک عنصر، همگی با نسبتهای یکسان وجود ندارند. به طور مثال، جیوه دارای هفت ایزوتوپ طبیعی است و هرکدام، درصد فراوانی متفاوتی از 0/146 تا ۲۹/80 درصد دارند.
برخی از ایزوتوپهای طبیعی و مصنوعی، ایزوتوپهایی رادیواکتیو هستند. همچنین، تمامی اتمهای سنگینتر از بیسموت، پرتوزا هستند. با این وجود، برخی از نوکلیدهای سبکتر نیز خاصیت رادیواکتیو دارند. به طور مثال، هیدروژن دارای دو ایزوتوپ طبیعی پایدار اما ایزوتوپ سوم آن یعنی تریتیوم، پرتوزا است.
تعجبی ندارد که بین نمونههای مختلف، ایزوتوپهایی با درصد فراوانی مختلف وجود داشته باشد. اما این سوال بوجود میآید که چطور میتوان درصد فراوانی ایزوتوپها را محاسبه کرد. این کار از طریق طیفسنجی جرمی (اسپکترومتری جرمی) انجام میشود.