۱. منفصل حقیقی (هر دو با هم محال، و هیچکدام هم نباشد محال)
مثال ۱: «این دانشآموز یا در سالن امتحانی الف نشسته است یا در سالن امتحانی ب.» (او نمیتواند همزمان در دو سالن مختلف باشد، و همچنین باید در یکی از این دو سالن باشد.)
مثال ۲: «این گزاره منطقی یا صادق است یا کاذب است.» (یک گزاره منطقی نمیتواند همزمان هم صادق باشد و هم کاذب، و همچنین باید یکی از این دو حالت را داشته باشد.)
۲. منفصل مانعه الجمع (هر دو با هم محال، اما هر دو ممکن است کاذب باشند)
مثال ۱: «این لامپ یا روشن است یا خاموش است.» (لامپ نمیتواند همزمان هم کاملاً روشن باشد و هم کاملاً خاموش. اما ممکن است لامپ خراب باشد و نه روشن باشد و نه خاموش.)
مثال ۲: «این فرد یا زنده است یا مرده است.» (یک فرد نمیتواند همزمان هم زنده باشد و هم مرده. اما ممکن است در کما باشد یا تعریف 'مرده' به گونهای باشد که در لحظهای خاص، نه کاملاً زنده محسوب شود و نه کاملاً مرده.)
۳. منفصل مانعه الرفع (هیچکدام نباشند محال، اما هر دو ممکن است صادق باشند)
مثال ۱: «در این سبد، یا سیب هست یا پرتقال هست.» (فرض کنید که حتماً حداقل یکی از این میوهها در سبد وجود دارد، یعنی سبد خالی نیست. اما ممکن است هم سیب باشد و هم پرتقال در سبد وجود داشته باشد.)
مثال ۲: «این پروژه یا با بودجه X تصویب میشود یا با بودجه Y تصویب میشود.» (فرض کنید که حتماً پروژه با یکی از این دو بودجه تصویب خواهد شد، یعنی رد نمیشود. اما ممکن است طوری برنامهریزی شده باشد که هر دو بودجه به طور همزمان برای این پروژه در نظر گرفته شود یا تامین شود.)