صفحه ۱۰۱ و ۱۱۸ که خواسته بودی
صفحه ۱۰۱
گفت و گو کنید
۱- دربارۀ نقش نوجوانان در احیای اهداف قیام عاشورا در گروه گفتو گو کنید.
در این باره به حدیثی از امام صادق (ع) اشاره میکنیم که میفرمایند: «تمام روزها عاشوراست و تمام زمینها کربلا» اگر تو حسین باشی و حسینی بیندیشی کربلا همه جا هست. ما میتوانیم به همین حدیث عمل کنیم و حسینی زندگی نماییم. (از مظلوم دفاع کنیم، آزاده باشیم و…)
۲- شعر عاشورایی زیر از محتم کاشانی را در کلاس بخوانید و آن را با شعر یاد حسین (ع) از فدایی مازندرانی مقایسه کنید.
باز این چه شورش است؟ که در خلق عالم است
باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است؟
باز این چه رستخیز عظیم است؟ کز زمین
بی نفخ صور، خاسته تا عرش اعظم است
گویا، طلوع میکند از مغرب آفتاب
کآشوب در تمامی ذرات عالم است
گر خوانمش قیامت دنیا، بعید نیست
این رستخیز عام، که نامش محرم است…
قالب شعر محتشم کاشانی غزل است، اما به وقایع بعد از حادثه ظهر عاشورا می پردازد.
قالب شعر یاد حسین (ع) غزل می باشد و طوری شعر سروده شده است که گویی اکنون این وقایع در حال رخ دادن است و شاعر در این شعر به بیان وقایع جان سوز و گداز عاشورا و اندوه و غم خود نسبت به شهادت امام و یارانش می پردازد.
فعالیت های نوشتاری
۱- واژه های متضاد را از متن درس بیابید و آنها را کنار یکدیگر بنویسید.
بحر ≠ بر
بزرگ ≠ کوچک
اکبر ≠ اصغر
تشنه ≠ سیراب
خشک ≠ تر
۲- در مصرع اول بیت چهارم درس، گروه های اسمی را بیابید و نوع وابسته های هر یک را مشخص کنید.
لب خشک
لب : هسته و خشک: وابسته پسین
دل سوخته
دل: هسته و سوخته: وابسته پسین
دیدهی تر
دیده: هسته و تر: وابسته پسین
۳- از متن درس، یک جناس بیابید.
بر و بحر – بر و برتر
۴- از متن درس، سه گروه اسمی بیابید که در آنها صفت اشاره به کار رفته باشد.
آن روز – آن خسرو – آن بر
صفحه ۱۱۸
خود ارزیابی
۱- در بند اوّل شعر پرندهٔ آزادی، تشبیهها را بیابید.
محمد در آغوش پدرش چونان پرنده ای بیمناک آشیان دارد.
۲- منظور شاعر از «کودکان سنگ» چیست؟
کودکان سنگ به دست فلسطینی ها که برای دفاع از خود و کشورشان هیچ اسلحه ای به جز سنگ ندارند.
۳- نوجوانان فلسطینی برای آزادی سرزمین خود، چه کارهایی میکنند؟
با تمام توانشان ایستادگی می کنندو در راهشان استوار هستند.
گفت و گو
۱- دربارۀ «ادبیات پایداری» تحقیق کنید و نتیجۀ آن را در کلاس مطرح کنید.
ادبیات پایداری عبارت است از آثاری كه تحت تاثیر شرایطی چون اختناق و استبداد داخلی، نبود آزادی فردی و اجتماعی، قانون گریزی و قانون ستیزی با پایگاه های قدرت، غضب، قدرت و سرزمین و سرمایه های ملی و فردی و … شكل می گیرند. بنابراین جان مایه این آثار با بیداد داخلی یا تجاوز بیرونی از همه حوزه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی ریال اجتماعی و ایستادگی در برابر جریان ها ی ضد آزادی است.
ولی این مفهوم در انقلاب اسلامی ایران، با یک فاصله زمانی كوتاه – نوزده ماه جنگ تحمیلی آغاز شد با پذیرش قطعنامه در بیست و هفتم تیرماه ۱۳۶۷ توقف نسب یافت، همراه با خود جریان نیرومند فرهنگی در حوزه شعر، قصه، نمایشنامه، نقاشی و… را بوجود آورد كه تجربه های تازه و بدیع در لابه لای شبكه عظیم فرهنگی آن با خود به همراه داشت. مطالعه، تحلیل، تبیین، بررسی، نقد، شناخت و بازیافت این حادثه عظیم در همه ابعاد بایسته و ضروری است (سنگری، ج۱، ص۹). بنابراین آنچه را كه در خلال این بررسی ها، به صورت سروده ها و نوشتههایی به كار رفته به نوعی همدلی میهنی یا قومی در برابر تجاوز طبیعت در پی دارد كه به عنوان ادبیات پایداری قابل طرح هستند. به عبارتی ساده تر، سروده ها و نوشته هایی كه موضوع اصلی آن دعوت مردم به مبارزه و پایداری در برابر متجاوزین بود، تحت عنوان ادبیات پایداری/ مقاومت قابل تقسیم بندی است .
۲- با راهنمایی معلم خود، دربارۀ نماد سرزمین فلسطین تحقیق کنید و حاصل آن را در کلاس ارائه دهید.
نمادهایی مانند سنگ، شهید، شهادت. زیتون فلسطین که در شعر «این سرزمین» حضور جدی دارد، می خواهد بگوید که این مرز و بوم، در سایه غصب و اشغال بوی یوسف کنعانی به مشام جان های پاک و بی آلایش می پراکند و در این عصر مدرنیته باز هم همراه لبنان آیه های مقاومت می خواند و رجز عشق و شهادت را برای احیاء ارزشهای دینی و انسانی می سراید.
بی گمان شاعران آزاده دنیا نیز نمی توانند بر گوش و چشمشان مُهر بی خیالی بکوبند و بر دلهایشان سایه نفهمیدن را بگسترانند بلکه همنوا با محمود درویش، معین بسیسو، توفیق زیاد، ناجی العلی، احمد دهبو شعر مقاومت می سرایند و با هم می گویند که فلسطین یعنی امیدی با صدای بلند و بغض آلود انسان مظلوم امروز فلسطین و فلسطینی یعنی نوای در گلو گرفته زیتون!
بدیهی است که یکی از مؤلفه های شعر در کاربرد اجتماعی و سیاسی آن فضاسازی برای استقامت و پایداری که از ارزش های بالای انسانی هست، می باشد. بدین سان این گونه واژگان و مفاهیم در شعر یک شاعر بستگی به نمادهایی دارد که آن شاعر از آن ها استفاده می برد گاهی واژگان در کنار آن نماد به موجود زنده ای میماند که همچون انسان نفس می کشد و خون در شریانش جریان دارد و در غم و اندوه می گرید و گاه اسارت در تقلّای آزادی فریاد خشمگینانه اش گویی فضا را فرا می گیرد و به هیچ روی با دشمنان سر سازگاری و تمکین ندارد.