آرایه جناس یکی از آرایههای ادبی است که در آن دو یا چند واژه با «جنس» یا «قالب» یکسان ولی با «معنی» یا «محتوی» متفاوت در یک جمله یا شعر استفاده میشود. در اینجا چند بیت شعر از شاعران مختلف که دارای آرایه جناس هستند، ارائه میشود:
1. **سعدی:**
«برو ای خیل خیل دلبر، که من خیل این دلبرم»
در این بیت واژه "خیل" دو بار تکرار شده است؛ بار اول به معنی "گروه" و بار دوم به معنی "شکل" یا "صفت" در ارتباط با "دلبر".
2. **حافظ:**
«در باغ شهادت به گل افشانیدند»
در اینجا کلمات "باغ" و "گل" به طور ضمنی به تصویر باغ و گلها اشاره دارند که به معنای زندگی و زیبایی در کنار مفهوم عمیق شهادت.
3. **جامی:**
«که عاشق نیست او، که حسرت میکشد»
واژه "عاشق" و "حسرت" هر دو به موضوع عشق اشاره دارند، اما در دو موقعیت و حال متفاوت.
4. **فردوسی:**
«هر آن کس که دارد هوای تو در سر»
در این بیت واژه "سر" به معنای "فکر" و "بدن" استفاده شده است.
5. **سهراب سپهری:**
«نردبان عشق بر دوش است آسمان»
واژه "آسمان" دو بار در معانی متفاوت به کار رفته است.
6. **مولانا:**
«خود را در نظر خود با جان میبینم»
در اینجا "جان" به معنای زندگی و روح استفاده شده که خودش یک مفهوم عمیق را تداعی میکند.
این اشعار نمونههایی از آرایه جناس در ادبیات فارسی هستند. امیدوارم این پاسخ به شما کمک کند!