با توجه به متن بیت، پاسخ صحیح گزینه ۱ (سنجیده سخن گفتن) است.
تحلیل و بررسی بیت:
متن بیت:
«سخن گفته دگر باز نیایید به دهن / اول اندیشه عاشق نباشد»
(نکته: این بیت از اشعار کلاسیک است که در آن مفاهیمی نظیر تامل در کلام مطرح شده است.)
معنای لغوی و مفهومی:
۱. سخن گفته دگر باز نیایید به دهن: یعنی سخنی که از دهان خارج شد، دیگر به داخل دهان باز نمیگردد (کنایه از اینکه کلمات پس از بیان شدن، قابل بازگشت و اصلاح نیستند).
۲. اول اندیشه عاشق نباشد: در اینجا منظور این است که اگر انسان (یا در اینجا استعارهای از عاشق) پیش از آنکه بخواهد سخنی بگوید، در مورد آن “اندیشهی” (فکر و تأمل) نکند، دچار اشتباه خواهد شد.
استدلال برای انتخاب گزینه:
شاعر با استفاده از این تشبیه، به انسان هشدار میدهد که مانند کسی که بدون فکر سخن میگوید، عمل نکند. کلام وقتی ادا شد، اثر خود را گذاشته و دیگر نمیتوان آن را جمع کرد. بنابراین، توصیه اصلی شاعر این است که انسان پیش از آنکه سخنی را بر زبان جاری کند، باید آن را در ذهن خود بسنجد و دربارهاش فکر کند.
گزینه ۱ (سنجیده سخن گفتن): کاملاً با مفهوم “اندیشه کردن پیش از بیان” همخوانی دارد.
گزینه ۲ (ریاکاری): در متن بیت هیچ اشارهای به تظاهر یا ریاکاری نشده است.
گزینه ۳ (از عهد کاری برآمدن): این عبارت به معنای پشت کردن به قول یا پیمان است که موضوع بیت نیست.
گزینه ۴ (تأکید به امیدواری رسیدن): متن بیت لحنی هشداردهنده دارد، نه امیدوارکننده.
نتیجهگیری:
شاعر بر اهمیت خردورزی و تأمل در گفتار تأکید دارد تا انسان از پشیمانی پس از بیان سخنان بیجا جلوگیری کند.
