خلاصه درس پنجم هرکس بگه معرکه میدم

درس پنجم: آب و هوای ایران اصطلاح تعریف هوا (Weather) حالت آنی و زودگذر جو در یک زمان و مکان معین (مثلاً دمای هوای فردا). آب و هوا (Climate) مجموعه عناصر جوی غالب در یک منطقه در درازمدت (مثلاً آب و هوای استان یزد، گرم و خشک است). پیش‌بینی وضع هوا کارشناسان سازمان هواشناسی با استفاده از داده‌هایی چون دما، بارش و فشار هوا (که توسط دماسنج، باران‌سنج و فشارسنج اندازه‌گیری می‌شوند)، نقشه‌های هواشناسی تهیه کرده و با پیگیری توده‌های هوا، وضعیت جوی روزهای آینده را پیش‌بینی می‌کنند. Export to Sheets ۲. عوامل مؤثر بر تنوع آب و هوایی ایران ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و عوارض زمینی، کشوری چهارفصل با گوناگونی اقلیمی زیاد است. سه عامل اصلی در این تنوع نقش دارند: الف) موقعیت جغرافیایی عرض جغرافیایی: مناطق جنوبی (عرض‌های پایین): زاویه تابش خورشید نزدیک به عمود است، بنابراین مقدار تابش بیشتر و هوا گرم‌تر است (مثل هرمزگان و جنوب سیستان و بلوچستان). مناطق شمالی (عرض‌های بالا): زاویه تابش مایل‌تر است، بنابراین مقدار تابش کمتر و هوا سردتر است (مثل آذربایجان‌ها). کمربند پرفشار جنب حارّه‌ای (Subtropical High Pressure): این کمربند که در اطراف مدار رأس‌السرطان قرار دارد، باعث فرو رفتن هوا، جلوگیری از صعود بخار آب و کاهش بارندگی می‌شود. استقرار این پرفشار روی ایران یکی از دلایل اصلی خشکی و کم‌بارشی بخش‌های وسیعی از کشور است. دوری و نزدیکی به دریاها: دریای خزر (شمال): منبع رطوبت است و باعث بارندگی زیاد در سواحل شمالی می‌شود. خلیج فارس و دریای عمان (جنوب): این آب‌ها باعث ایجاد آب و هوای گرم و شرجی در سواحل جنوبی می‌شوند. دور بودن از دریاها: مناطق مرکزی و داخلی ایران که از دریا دور هستند، دچار خشکی و دامنه اختلاف دمای زیاد (گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان) می‌شوند. ب) میزان ارتفاع و جهت کوهستان‌ها تأثیر ارتفاع: با افزایش ارتفاع، دما کاهش یافته و بارش افزایش می‌یابد (تقریباً هر ۱۰۰۰ متر ارتفاع، ۶ درجه سانتی‌گراد کاهش دما). تأثیر جهت: رشته کوه البرز: مانع نفوذ رطوبت دریای خزر به داخل فلات ایران می‌شود. دامنه‌های شمالی آن رو به دریا پربارش و مرطوب هستند، اما دامنه‌های جنوبی آن خشک و کم‌باران‌اند. رشته کوه زاگرس: مانع عبور توده‌های مرطوب غربی به سمت شرق می‌شود. دامنه‌های غربی آن پربارش و دامنه‌های شرقی آن خشک هستند. ج) ورود توده‌های هوا به کشور توده‌های هوا، حجم عظیمی از هوا با ویژگی‌های دمایی و رطوبتی یکنواخت هستند که با ورود به ایران، وضعیت آب و هوایی را تغییر می‌دهند: توده هوای مرطوب غربی: مهم‌ترین عامل ریزش برف و باران و تأمین آب کشور در نیمه سرد سال است. توده هوای سیبری: سرد و خشک است و باعث سرمای شدید در نیمه شمالی کشور می‌شود. توده هوای سودانی/مدیترانه‌ای: از جنوب غربی و مدیترانه وارد شده و موجب بارش می‌شود. توده هوای مرطوب موسمی (هند): در تابستان وارد جنوب شرقی ایران شده و باعث رطوبت و گاهی بارش‌های تابستانی در آن منطقه می‌شود. ۳. انواع آب و هوای ایران ایران به چهار ناحیه آب و هوایی اصلی تقسیم می‌شود: نوع آب و هوا نواحی اصلی ویژگی‌های کلیدی گرم و خشک (بیابانی) بخش‌های وسیعی از مرکز، شرق، و جنوب شرق ایران (استان‌های یزد، کرمان، سیستان و بلوچستان، اصفهان). بارش کم و خشکی هوا، اختلاف دمای شدید روز و شب و فصول، فقر پوشش گیاهی، تبخیر و تعرق زیاد. کوهستانی ارتفاعات البرز و زاگرس (شمال غرب، غرب، و شمال شرق). کاهش دما با افزایش ارتفاع، میانگین دمای پایین، بارندگی اغلب به‌صورت برف، تنوع آب و هوا در ارتفاعات مختلف. معتدل خزری نوار ساحلی دریای خزر (استان‌های گیلان، مازندران، گلستان). بارندگی زیاد در طول سال (بیشترین بارش در ایران)، اعتدال دما، پوشش گیاهی غنی و جنگل‌های انبوه. گرم و شرجی (ساحلی جنوبی) سواحل خلیج فارس و دریای عمان (هرمزگان، بوشهر، خوزستان). بارندگی کم، رطوبت نسبی بالا و شرجی بودن هوا، میانگین دمای بالای سالیانه. Export to Sheets علل به وجود آمدن بیابان‌ها و کویرها در ایران: استقرار پرفشار جنب حاره‌ای. اثر دیواره‌ای رشته کوه‌های البرز و زاگرس که مانع نفوذ رطوبت به داخل فلات مرکزی می‌شوند. کویر بخشی از بیابان است و به نمک‌زارهای پف‌کرده گفته می‌شود که تبخیر شدید عامل اصلی شکل‌گیری آن است (مثل دشت کویر).بیابان لوت با کمترین میزان بارش، یکی از خشک‌ترین و گرم‌ترین نقاط جهان است. ۴. تأثیرات آب و هوا بر زندگی انسان آب و هوا به طور مستقیم بر جنبه‌های مختلف زندگی انسان تأثیر می‌گذارد: معماری و شکل سکونتگاه‌ها: نوع مصالح، جهت‌گیری ساختمان، تعداد پنجره‌ها و شکل سقف‌ها متناسب با اقلیم منطقه انتخاب می‌شود (مثل سقف‌های شیب‌دار در شمال و دیوارهای ضخیم و حیاط‌های مرکزی در مناطق کویری). سامانه‌های حمل و نقل: وضعیت آب و هوا (مه، برف، طوفان) بر ایمنی و طراحی جاده‌ها و خطوط ریلی تأثیر می‌گذارد. کشاورزی و نوع فعالیت‌های اقتصادی: تعیین‌کننده نوع کشت، زمان کاشت و برداشت است. جغرافیای پزشکی: رابطه بین آب و هوا و پراکندگی برخی بیماری‌ها (مثل مالاریا یا آسم) را بررسی می‌کند. خلاصه درس

اگه دوست داشتی استفاده کن