اتم های سازنده اغلب عنصر ها دقیقا یکسان نیستند . تعداد پروتون های این نوع اتم ها یکسان است اما تعداد نوترون های آنها متفاوت است . به تعداد اتم های یک عنصر که تعداد. نوترون هایشان متفاوت است ایزوتوپ آن عنصر می گویند
مثلا عنصر کربن تعداد پروتون هایش برابر و تعداد نوترون هایش متفاوت است . پس عنصر کربن ۳ عنصر دارد
ایزوتوپ به عنصر شیمیایی میگویند که در هسته اتم خود، تعداد پروتون یکسان و تعداد نوترون متفاوت داشته باشد. به عبارت دیگر، ایزوتوپها به عناصری میگویند که تنها در تعداد نوترون با یکدیگر متفاوت باشند. به طور مثال، کربن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴، همگی ایزوتوپهای کربن به شمار میآیند. کربن-۱۴ در مجموع ۸ نوترون و کربن-۱۳ در مجموع ۷ نوترون دارند.
ایزوتوپها را به طور کلی بوسیله دو روش نشان میدهند:
۱-نوشتن به صورت «نام عنصر-عدد جرمی ایزوتوپ». به طور مثال، ایزوتوپ اورانیوم به صورت اورانیوم-۲۳۵ و اورانیوم-۲۳۹ نوشته میشود. البته این نوع نوشتار بیشتر در زبان انگلیسی کاربرد دارد و در زبان فارسی، نوشتن خط تیره مرسوم نیست اما بهتر است شکل استاندارد در نوشتن رعایت شود.
۲-نوشتن به صورت AZE که در آن، A عدد جرمی، Z عدد اتمی و E نماد عنصر است. به طور مثال، اورانیوم-۲۳۵ را به صورت 23592U92235U نشان میدهند. البته از آنجایی که «Z» به طور معمول به کمک نام عنصر مشخص میشود میتوان از نمایش آن صرفنظر کرد. به عنوان نمونه، کربن-۱۴ را به شکل 14C14C نشان میدهند.
تعداد کل نوترونهای یک ایزوتوپ را میتوان با کم کردن عدد اتمی عنصر از عدد جرمی آن مشخص کرد. به طور مثال، عدد جرمی کربن-۱۲ برابر با ۱۲ و عدد اتمی کربن نیز برابر با ۶ است، بنابراین، تعداد کل نوترونها در کربن-۱۲ برابر با ۶ خواهد بود.
با توجه به اهمیت درک مفهوم ایزوتوپ و تفاوت آن با عدد اتمی و جرمی در علوم هشتم مقطع متوسطه، «فرادرس» اقدام به انتشار فیلم آموزش علوم تجربی پایه هشتم – بخش شیمی کرده که لینک آن در ادامه آورده شده است.
ایزوتوپها میتوانند به صورت طبیعی و از طریق واپاشی پرتوزای هسته یا به صورت مصنوعی از طریق بمباران هستههای پایدار توسط ذرات باردار به تولید برسند. این بمباران از طریق شتابدهندهها یا نوترون در یک راکتور هستهای انجام میشود.
ایزوتوپهای یک عنصر، همگی با نسبتهای یکسان وجود ندارند. به طور مثال، جیوه دارای هفت ایزوتوپ طبیعی است و هرکدام، درصد فراوانی متفاوتی از 0/146 تا ۲۹/80 درصد دارند
برخی از ایزوتوپهای طبیعی و مصنوعی، ایزوتوپهایی رادیواکتیو هستند. همچنین، تمامی اتمهای سنگینتر از بیسموت، پرتوزا هستند. با این وجود، برخی از نوکلیدهای سبکتر نیز خاصیت رادیواکتیو دارند. به طور مثال، هیدروژن دارای دو ایزوتوپ طبیعی پایدار اما ایزوتوپ سوم آن یعنی تریتیوم، پرتوزا است.
ایزوتوپ:به اتم هایی از عنصر که عدد اتمی یکسان دارند ولی در تعداد نوترون تفاوت دارند، ایزوتوپ میگویند.
تفاوت های ایزوتوپ ها : تعداد نوترون _عدد جرمی _خواص فیزیکی وابسته به جرم مانند چگالی و....
شباهت های ایزوتوپ ها:تعداد پروتون (عدد اتمی)
ایزوتوب های هیدروژن : داخل تصویر
ایزوتوپ های کربن : داخل تصویر
رادیو ایزوتوپ (ایزوتوپ پرتوزا) : اگر در ایزوتوپی نسبت تعداد نوترون به پروتون از 1/5 بیشتر باشد، هسته اتم ناپایدار می شود و به صورت رادیواکتیو و پرتوزا در میآید. ........... داخل تصویر