از چت جی پی تی پرسیدم
فرض کن یه میله داری که روی یه نقطه (مثل سهپایه) گذاشته شده. این نقطه میشه تکیهگاه.
یه وزنه (که با R نشون داده شده) یه طرف میله است و یه نیروی دیگه (که با E نشون داده شده) یه جای دیگه از میله وارد میشه.
* فاصله وزنه R تا تکیهگاه ۲۰ سانتیمتره.
* فاصله جایی که نیرو E وارد میشه تا تکیهگاه ۱۰ سانتیمتره.
مزیت مکانیکی به ما میگه که این اهرم چقدر کار ما رو راحتتر میکنه. یعنی با چه قدرتی میتونیم یه وزنه سنگین رو جابجا کنیم.
فرمولش اینه: مزیت مکانیکی = بازوی محرک / بازوی مقاوم
حالا باید ببینیم کدوم یکی بازوی محرکه و کدوم بازوی مقاومه. معمولاً بازویی که نیرو بهش وارد میشه (برای اینکه چیزی رو جابجا کنیم) بازوی محرکه و بازویی که وزنه روی اون قرار داره، بازوی مقاومه.
اگه فرض کنیم E نیروی محرکه و R وزنه مقاوم باشه:
* بازوی محرک = فاصله E تا تکیهگاه = ۱۰ سانتیمتر
* بازوی مقاوم = فاصله R تا تکیهگاه = ۲۰ سانتیمتر
پس مزیت مکانیکی میشه: ۱۰ / ۲۰ = ۰.۵
چرا اینجوری محاسبه کردیم؟
چون نیروی E به تکیهگاه نزدیکتره (۱۰ سانتیمتر) و وزنه R از تکیهگاه دوره (۲۰ سانتیمتر). این یعنی ما باید نیروی بیشتری وارد کنیم تا وزنه رو جابجا کنیم، چون اهرم به ضرر ما کار میکنه (مزیت مکانیکی کمتر از ۱).
---
قسمت دوم (انبر):
اینجا قضیه یه کم فرق داره. انبر معمولاً یه اهرم نوع دومه.
طول کل انبر ۸ سانتیمتره.
بازوی محرک (جایی که شما به انبر نیرو وارد میکنید) ۴ سانتیمتره.
در انبر، ما به انتهای دسته نیرو وارد میکنیم (بازوی محرک) و گیرههای انبر که چیزی رو میگیرن، بازوی مقاوم هستن. تکیهگاه معمولاً جاییه که دو طرف انبر به هم وصل میشن.
اگر فرض کنیم که طول کل انبر (۸ سانتیمتر) از نقطه تکیهگاه تا انتهای دستههاست، و نیروی محرک در انتهای دسته وارد میشه (۴ سانتیمتر از تکیهگاه):
* بازوی محرک = ۴ سانتیمتر
* بازوی مقاوم = طول کل انبر - بازوی محرک = ۸ - ۴ = ۴ سانتیمتر
پس مزیت مکانیکی میشه: ۴ / ۴ = ۱
نکته: در اهرم نوع دوم (مثل انبر، کالسکه، یا در بازکن بطری)، مزیت مکانیکی همیشه بیشتر از ۱ است، یعنی اهرم به نفع ما کار میکند و نیروی کمتری برای انجام کار لازم است. اگر در انبر، تکیهگاه جایی بین نقطه اثر نیرو و وزنه باشد، آنگاه مزیت مکانیکی بیشتر از ۱ خواهد بود.
جمعبندی:
* اهرم اول (با تصویر): مزیت مکانیکی ۰.۵ است.
* انبر: مزیت مکانیکی ۱ است (اگر فرض کنیم نیرو در ۴ سانتیمتری تکیهگاه وارد میشود و بازوی مقاوم هم ۴ سانتیمتر است).