برای بررسی بیت ارائه شده از نظر موسیقایی و عناصر مختلف ادبی مانند واژهآرایی، جناس و ...، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
### ۱. موسیقی داخلی:
موسیقی داخلی شعر به ایجاد هماهنگی و زیبایی در تلفظ و اصول مصوتها و صامتها مربوط میشود. در این بیت، تناسب بین حروف و کلمات به خوبی احساس میشود. به عبارت دیگر، خود کلمات و آواها حس لطافت و نرمی را به خواننده منتقل میکنند.
### ۲. قافیه:
بیت از دو مصراع تشکیل شده است که قافیه "خزان است" و "وزان است" در پایان هر دو مصراع دیده میشود. این قافیهسازی باعث ایجاد هماهنگی و انسجام در شعر میشود و به جذابیت آن میافزاید.
### ۳. تکرار و جناس:
در این بیت جناس و تکرار مشهود است. ترکیب "خیزید و خز" به نوعی تکرار معنا و صدا را نشان میدهد. همچنین واژگان "خز" و "خزان" به دلیل اشتراک صامت آغازین و مصوت پایانی میتوانند به عنوان جناس مورد توجه قرار گیرند. این شباهت باعث انتخاب هماهنگ واژهها شده و بر تاثیر شعر میافزاید.
### ۴. واژهآرایی:
در این بیت واژهها به گونهای انتخاب شدهاند که حس و حال طبیعت و فصول مختلف را به تصویر میکشند. کلماتی چون "خز"، "خیزید"، "باد خنک" و "جانبی خوارزم وزان" تصویر واضحی از فصل خزان و لطافت باد ایجاد میکنند.
### ۵. تناسبهای آوایی:
تلفیق صداها و به کارگیری حروف رسا و نرم در این بیت موجب ایجاد احساس لطافت و زیبایی میشود. صداهای "خ" و "ز" و حروف صدادار در ترکیب با یکدیگر به نرمی شعر کمک میکنند.
با توجه به این عناصر، میتوان گفت که بیت مورد نظر از نظر موسیقایی و ادبی به خوبی ساخته شده و احساسات و تصاویری از فصل خزان را به خواننده منتقل میکند.
