نهضت تنباکو در سال ۱۲۷۰ هجری شمسی (۱۸۹۱ میلادی) یکی از مهمترین حرکتهای اجتماعی و سیاسی تاریخ معاصر ایران به شمار میآید. این نهضت بهدلیل تصمیم دولت قاجار برای اعطای امتیاز انحصاری تولید و فروش تنباکو به یک شرکت انگلیسی (شرکت انگلیسی رژی) شکل گرفت.
مردم ایران بهویژه روحانیون و تجار، به این اقدام اعتراض کردند؛ زیرا این امتیاز به معنای تحت فشار قرار گرفتن مردم و از دست رفتن استقلال اقتصادی کشور بود. در واکنش به این تصمیم، روحانیون، بهویژه آیتالله میرزا حسین نایینی و آیتالله شیخ فضلالله نوری، مردم را به تحریم تنباکو و عدم خرید آن تشویق کردند.
این نهضت به زودی گسترش یافت و اغلب مردم به جمعآوری و عدم خرید تنباکو روی آوردند. در نهایت با فشار عمومی و اعتراضات اجتماعی، حکومت قاجار ناچار به لغو این امتیاز شد. این نهضت نه تنها نشاندهنده آگاهی سیاسی مردم ایران بود، بلکه بهعنوان یک نقطه عطف در تاریخ معاصر به شمار میرود که به شکلگیری نهضتهای ملی و سیاسی بعدی کمک کرد.
در نتیجه، نهضت تنباکو بهعنوان یک حرکت مردمی موفق، نمادی از وحدت و همبستگی ایرانیان در برابر سلطه خارجی و دفاع از منافع ملی شناخته میشود.
