هر جسم از ماده تشکیل شده است
ماده جرم و حجم دارد. جرم یک جسم را با یکای کیلوگرم یا گرم اندازه می گیرند. جرم هر جسم مقدار ماده تشکیل دهنده آن جسم است. جرم اجسام را با ترازو اندازه گیری می کنند (شکل ۱).
[شکل: ترازوی دیجیتال و برچسب شکل ۱. با ترازو جرم جسم را اندازه گیری می کنیم.]
فعالیت
شکل زیر جرم چند چیز متفاوت در اطراف ما را نشان می دهد. چرا جرم بعضی با گرم و جرم بعضی با کیلوگرم ثبت شده است؟
[شکل: تصاویر لپ‌تاپ (2 کیلوگرم)، موز (200 گرم)، دیسک فشرده (15 گرم)، پر (4 گرم)، انار (350 گرم) و گوسفند (55 کیلوگرم)]
در پایه ششم دیدیم وزن جسم برابر با نیروی گرانشی (جاذبه‌ای) است که از طرف زمین بر جسم وارد می‌شود و جسم را به طرف زمین می‌کشد. وزن جسم را با نیروسنج اندازه‌گیری می‌کنند (شکل ۲). داخل نیروسنج فنری وجود دارد که می‌تواند کشیده شود. مقدار کشیدگی فنر داخل نیروسنج به اندازه نیروی بستگی دارد که به نیروسنج وارد می‌شود.
وزن یک جسم را با یکای نیوتون نشان می‌دهند. یک نیوتون نیروی کوچکی محسوب می‌شود. مثلاً وزن یک سیب کوچک $100$ گرمی تقریباً $1$ نیوتون و وزن یک طالبی $1$ کیلوگرمی تقریباً $10$ نیوتون است.
[شکل: نیروسنج فنری با عدد 5.3 نیوتون و تصویر یک وزنه آویزان از آن، با برچسب‌های: فنر، 5.3 نیوتون = وزن بسته، بسته و شکل 2: با نیروسنج وزن یک جسم را اندازه گیری می کنیم.]
