جای خالی را با کلمه علمی مناسب پر کنید:
· الف) به مخلوطهای همگن محلول (یا محلول همگن) میگویند.
· ب) مخلوطی ناهمگن که در آن ذرات یک جامد به صورت معلق در آب پراکندهاند سوسپانسیون نامیده میشود.
· ج) میزان حل شدن گازها در حالل با افزایش دما کاهش مییابد.
· د) فراوانترین و مهمترین حالل در طبیعت آب میباشد.
) در هر یک از جملات زیر یک غلط علمی وجود دارد آن را مشخص و تصحیح کنید. (از تغییر دادن فعل جمله خودداری کنید)
· الف) مقدار نیتروژن موجود در هوا ۷۸٪ و مقدار اکسیژن آن ۲۱٪ است، پس میتوان نتیجه گرفت: اکسیژن، گاز حالل میباشد.
· غلط: اکسیژن، گاز حالل میباشد.
· تصحیح: اکسیژن، گاز حلشونده میباشد. (زیرا نیتروژن بیشتر است و حالل به حساب میآید).
· ب) موادی که PH آنها کمتر از هفت است، مواد بازی نامیده میشوند.
· غلط: مواد بازی نامیده میشوند.
· تصحیح: مواد اسیدی نامیده میشوند. (مواد بازی PH بیشتر از ۷ دارند).
· ج) هم زدن باعث میشود که حل شونده آهستهتر حل شود.
· غلط: آهستهتر حل شود.
· تصحیح: هم زدن باعث میشود که حل شونده سریعتر حل شود.
· د) از نظر فیزیکی هوای غبار آلود، محلول گاز در گاز است.
· غلط: محلول گاز در گاز است.
· تصحیح: از نظر فیزیکی هوای غبار آلود، مخلوط ناهمگن (سوسپانسیون یا مخلوط جامد در گاز) است. (چون ذرات جامد غبار در هوا معلق هستند و یکنواخت نیستند).
در مخلوطهای زیر حالل و حل شونده و حالت فیزیکی آنها را مشخص کرده و در جدول بنویسید:
ماده حالل حل شونده حالت فیزیکی
نوشابه گازدار آب گاز کربن دیاکسید مایع (حالل)، گاز (حلشونده)
سکه فلز پایه (مثلاً مس) فلز روی یا نیکل جامد در جامد
کف صابون آب صابون مایع (حالل)، جامد (حلشونده)
دود و غبار هوا ذرات جامد دود و غبار گاز (حالل)، جامد (حلشونده)
مه و ابر هوا قطرات آب گاز (حالل)، مایع (حلشونده)
سس مایونز روغن زرده تخممرغ، سرکه و... مایع در مایع (امولسیون)
آب و شکر آب شکر مایع (حالل)، جامد (حلشونده)
(نکته: در سطر 'مه و ابر'، برخی منابع علمی هوای مرطوب را محلول در نظر میگیرند، اما از نظر فیزیکی قطرات آب در هوا به صورت معلق (آئروسل) هستند. در سطح مدرسه معمولاً حالل را هوا و حلشونده را آب در نظر میگیرند).
۴) اگر نمک و شکر را با هم مخلوط کنیم آیا مادهی جدیدی تولید میشود؟ توضیح دهید:
· پاسخ: خیر. مخلوط کردن نمک و شکر یک تغییر فیزیکی است. در این حالت مولکولهای نمک و شکر همچنان خواص خود را حفظ میکنند، فقط در کنار هم قرار میگیرند و ماده جدیدی با خواص شیمیایی متفاوت تولید نمیشود. (میتوان آنها را با روشهای فیزیکی مانند حل کردن در آب و تبلور از هم جدا کرد).
۵) مواد معدنی موجود در خاک چگونه وارد ریشه گیاه میشود؟
· پاسخ: مواد معدنی موجود در خاک ابتدا باید در آب حل شوند تا به صورت محلول درآیند (آب به عنوان حالل عمل میکند). سپس این محلول از طریق ریشههای گیاه (تارهای کشنده) جذب شده و به وسیله آوندها به قسمتهای مختلف گیاه منتقل میشود.
۶) کدام گزینه درست است؟
· پاسخ صحیح: گزینه ۴
· توضیح: هوا یک مخلوط است (نه ترکیب). در هوای پاک، نیتروژن بیشترین حجم را دارد و در ترکیب با اکسیژن و گازهای دیگر قرار دارد. آب نیز ترکیبی از مولکولهای اکسیژن و هیدروژن است.
· گزینه ۱ غلط است چون هوا ترکیب نیست، مخلوط است.
· گزینه ۲ غلط است چون ترکیب از عناصر جداگانه تشکیل نمیشود بلکه پیوند میخورند و خواص متفاوتی دارند.
· گزینه ۳ غلط است چون آب ترکیب مولکولهای اکسیژن و هیدروژن نیست، بلکه از اتمهای اکسیژن و هیدروژن (مولکول آب H_2O) ساخته شده است.