خب قبلا گفتیم قضیه دو نوع شرطی و حملی که
حملی:به ثبوت یا نفی چیزی بر چیزی دیگر حکم میکند
در قضیه ی شرطی :ما به اتصال یه انفصال دو نسبت حکم میکنیم
پس قضیه ی شرطی به دسته ی انفصالی و اتصالی تقسیم میشود
قضیه ی شرطی متصل
ساختارش به صورت :
اگر.......... ، انگار ..........
مثلا:
اگر باران نبارد ، آنگاه خشکسالی میشود
در این قضیه به قسمت شرط مقدم و به قسمتی که بعد از شرط مطرح میشود و جواب شرط است تالی میگویند
حالا ممکنه جای مقدم و تالی توی جمله عوض بشه
قضیه شرطی منفصل
ساختارش به صورت:
یا.......... ، یا .............
مثلا :
یا باران میبارد ، یا خشکسالی میشود
اقسام منفصل
1.منفصل حقیقی : غیر قابل جمع در صدق و غیر قابل جمع در کذب مثلا :
عدد طبیعی یا زوج است یا فرد : خب عدد طبیعی نمیتونه هم زوج باشه هم فرد یا اینکه نمیتونه نه فرد باشه نه زود پس این جمله نمیتونه دوتاش باشه نمیتونه هیچ کدوم هم نباشه یعنی اگر زوج باشه نمیتونه فرد باشه اگه فرد باشه نمیتونه زوج باشه
2.منفصل مانعه الجمع: غیر قابل جمع در. صدق ولی قابل جمع در کذب
یعنی میتونی دوتاش با هم نباشه ولی نمیتونه دوتاش با هم باشه
مثلا:
امروز یا شنبه است یا یکشنبه : خب امروز نمیتونه هم شنبه باشه هم دوشنبه پس غیر قابل جمع در صدق ولی میتونه نه شنبه باشه نه یکشنبه مثلا پنجشنبه باشه یعنی قابل جمع در کذب است
3.منفصل مانعه الرفع: قابل جمع در صدق غیر قابل جمع در کذب ، میتونه دوتاش با هم باشه ولی نمیتونه دوتاش نباشه
مثلا:
علت نازایی یا مرد است یا زن : اگه علت نازایی مرد باشه ممکنه زن هم باشه
ولی اگه علت نازایی مرد نباشه قطعا زن است
حالا قیاس ها
قیاس دو نوع بود اقترانی و استثنایی اقترانی رو قبلا خوندیم
استثنایی یا عین نتیجه یا نقیص نتیجه در یکی از مقدمات اومده
ساختارش هم
یه قضیه شرطی ، قضیه ی حملی : نتیجه
ما چهار نوع قیاس استثنایی داریم
1.اتصالی
2.انفصالی حقیقی
3.انفصالی مانعه الجمع
4انفصالی مانعه الرفع
که ما فقط اتصالی و انفعالی حقیقی را در کتاب میخوانیم
قیاس استثنایی اتصالی: یکی از مقدمات شرطی و دیگری حملی است
قضیه حملی که در مقدمه ی دوم می آیند حتما از مقدم یا تالی قضیه ی شرطی اول گرفته میشود با با نقیض آن چهار تا حالا پیدا میکند
اگر مقدم را نقض نکند میگویند وضع مقدم و اگر نقض کند میگویند رفع رفع
و اگر تالی را نقض نکند :وضع تالی و اگر نقض کند : رفع تالی
وضع مقدم : وضع تالی نتیجه معتبر
رفع تالی : رفع مقدم نتیجه معتبر
رفع مقدم : رفع تالی. نتیجه نامعتبر
وضع تالی: وضع مقدم. نتیجه نامعتبر
مثال:
اگر تلاش کنی موفق میشوی ، تلاش میکنی ، نتیجه : موفق میشوی
وضع مقدم : وضع تالی پس نتیجه معتبره
قیاس استثنایی انفصالی حقیقی
چهار حالت دارد که هر چهار حالت معتبر است
اثبات یکی از طرفین : نفی طرف دیگر
نفی یکی از طرفین : اثبات طرف دیگر
مثال:
این قضیه یا موجبه است یا سالبه ، این قضیه موجبه است ، نتیجه : پس این قضیه سالیه نیست
با اثبات طرف اول به نفی طرف دیگر رسیدیم
و اینکه توی قیاس استثنایی انفصالی حقیقی اگه جمله به عموم و خصوص مطلق یا تساوی باشد نمیتونیم بررسی کنیم