راهنمای ساده و کامل فصل ۳ علوم نهم: 'به دنبال محیطی بهتر برای زندگی'
۱- دستهبندی مواد (دو دسته اصلی)
ماده خالص مخلوط
تعریف فقط از یک نوع ذره ساخته شده از دو یا چند ماده خالص کنار هم
مثال طلا، نمک خوراکی، آب مقطر هوا، سالاد، خاک
انواع ۱. عنصر: مثل آهن، اکسیژن
۲. ترکیب: مثل آب، نمک ۱. همگن (یکنواخت): مثل آب شکر ۲. ناهمگن: مثل سنگ و ماسه
---
۲- تغییرات (دو نوع کلی)
تغییر فیزیکی تغییر شیمیایی
تعریف فقط شکل و حالتش عوض میشود یک ماده جدید با خاصیت جدید ساخته میشود
مثال پاره کردن کاغذ، ذوب یخ، خرد کردن قند زنگ زدن آهن، سوختن چوب، پختن غذا
نکته میتوان آن را به حالت اول برگرداند (مثل آب شدن یخ) معمولاً نمیتوان آن را به حالت اول برگرداند
---
۳- واکنش شیمیایی (قلب این فصل)
تعریف: وقتی دو یا چند ماده با هم ترکیب میشوند و ماده جدید میسازند.
مثال:
· آهن + اکسیژن → زنگ آهن (ماده جدید)
· چوب + اکسیژن → خاکستر + دود (مواد جدید)
قانون طلایی (پایستگی جرم):
وزن مواد اولیه = وزن مواد تولید شده
یعنی در یک واکنش شیمیایی، هیچ ذرهای نابود نمیشود و هیچ ذرهای از هیچ به وجود نمیآید، فقط چیدمان اتمها عوض میشود.
معادله نویسی (مثل بازی لگو):
· باید تعداد هر نوع اتم در دو طرف معادله برابر باشد.
· مثال: واکنش آب شدن:
· اول: H₂ + O₂ → H₂O ❌ (نادرست! چون تعداد اتم اکسیژن دو طرف برابر نیست)
· آخر: 2H₂ + O₂ → 2H₂O ✅ (درست! چون تعداد اتم ها برابر شد)
---
۴- انواع واکنش های شیمیایی (سه نوع اصلی)
ترکیب (ساختن) تجزیه (شکستن) جایگزینی (عوض کردن)
فرمول A + B → C C → A + B A + BC → AC + B
مثال آهن + گوگرد → آهن سولفید آب → اکسیژن + هیدروژن مس + نقره نیترات → نیترات مس + نقره
توضیح دوچیز باهم یکی میشوند یک چیز میشکند و چند چیز جدید میدهد یک عنصر جای عنصر دیگری را در یک ترکیب میگیرد.
اینم نمودار مواد و فصل ۳ علوم👇