خلاصه درس: ساختار لوله گوارش - لوله گوارش، لوله ای پیوسته است که از دهان تا مخرج ادامه دارد و بخش های مختلف این لوله را اندام ها (اسفنکتر) از هم جدا می کنند. این اندام ها فقط هنگام عبور مواد (غذا) باز می شوند. در انتهای لوله گوارش نیز دو بنداره صاف و مخطط وجود دارد که هنگام دفع باز می شوند. - لوله گوارش در همه انواع بافت ها، گلوگاه، ساختار تقریبا مشابهی دارند. این لوله از خارج به داخل به ترتیب چهار لایه دارد: ۱. لایه بیرونی: از دهان تا حلق، ابتدای مری و انتهای روده درون شکم (یعنی خارج از محوطه شکم) از نوع خطی است و در سایر قسمت ها صاف می باشد. ۲. ماهیچه ای: موجب حرکات می شود. مثلاً لایه ماهیچه ای لوله گوارش، غذا را راهی آن می کند. لایه های ماهیچه ای به صورت خطی یا صاف هستند. ۳. زیر مخاطی: بافت های پیوندی پوششی در بخش های مختلف لوله گوارش، کارهای متفاوت مثل جذب و ترشح می کنند. ۴. مخاطی: لایه ای که با غذا در تماس است. در همه لایه های مخاطی چین وجود دارد، پس در هر ۴ لایه. - رگ خونی و بافت پوششی نیز در لایه زیر مخاط و ماهیچه ای وجود دارد اما بخشی از آن در هر ۴ لایه یافت می شود. * گوارش غذا در دهان - با ورود غذا به دهان، جویدن غذا و گوارش مکانیکی آن آغاز می شود. با آسیب دیدن بلع غذا، این کار ساده تر کرده، مایع آسیب دیدن به مری و معده، همچنین به همراه بزاق، فعالیت های گوارشی برای خرد کردن غذا روی می دهد. - غدد بزاقی بزرگ (نکته: در این بین، غدد بناگوشی نقش بیشتری در تولید بزاق دارند) * حرکات لوله گوارش - غدد بزاقی شامل ۳ زوج است که با بزاق (آنزیم ها و ترکیبات) و ارزیابی آن ها آنزیم ها، غذا را آسان می کنند. - هنگامی که با فشار زبان غذا به عقب دهان هدایت می شود، بلع غذا شروع شده، طی آن، زبان به سمت بالا آمده، سپس در گلوگاه، راه بینی و نای را می بندد، به زبان غذا، بلع غذا به صورت غیر ارادی (تا الان مری) ادامه پیدا می کند و بلع شدن اندازه ای مری، غذا وارد معده می شود. غدد های مخاطی ماده محافظ ترشح می کنند. - لوله گوارش لوله ای است که حرکات را تسهیل می کند. در لوله گوارش، عضلات، حرکاتی انجام می دهند که حرکت غذا آسان تر شود. [شکل: ساختار لوله گوارش شامل ۴ لایه اصلی و اندام ها]

خلاصه درس: گوارش و جذب مواد - ورود مواد به محیط داخلی بدن (که شامل خون، لنف و آب میان بافتی است) جذب نام دارد. جذب در دهان و معده اندک است و جذب اصلی در روده باریک انجام می شود. این چین ها بر روی خود فراوانی غده های یاخته های پوششی مخاط می شوند. - سنگ صفرا: کبد، صفرا را تولید می کند، در کیسه صفرا ذخیره و در کیسه صفرا ایجاد می شود. میزان کلسترول صفرا آنزیم ندارد. سنگ صفرا از چربی ها یا کلسترول تشکیل شده است. این چن ها بر روی خود فراوانی غده های یاخته های پوششی مخاط می شود. - مخاط روده دارای چین های حلقوی است. این چین ها بر روی خود پرزهای فراوانی دارند. غده های یاخته های پوششی سطح دهم یا در ساختار خود دارند (نکته: در قسمت های فرعی روده، بافت پوششی روده دارای پرز و ریز پرز و کاهش شدید جذب است). - مولکول های حاصل از گوارش، وارد یاخته های روده می شوند (سپس به خون یا لنف وارد می شوند. این مولکول ها باید با ثابت نگه داشتن یا کاهش شدید جذب، به یاخته های روده که دارای غدد یاخته ای پوششی هستند، وارد شوند. - روده بزرگ: روده بزرگ، کارهای روده کوچک را ندارد. در روده بزرگ، جذب آب و یون ها صورت می گیرد. مواد باقی مانده، مدفوع را تشکیل می دهند. حرکات روده بزرگ، به انتهای روده (محل دفع) هدایت می شود. * حرکات روده بزرگ، آهسته انجام می شود. - حرکات روده بزرگ، بخشی به جلو و بخشی به عقب انجام می شود. بازگشت غذا را به عقب می راند. - روده بزرگ، حرکت کرمی ندارد، چون طول آن کوتاه است و گوارش غذایی در روده بزرگ صورت نمی گیرد. - با باقی مانده شیره های گوارشی، وارد می شوند یا جذب می شوند. - انعکاس دفع به ارادی است (اگر لوله گوارش به سمت ارادی انجام می شود). - سپس در راه، سنگ های دیگر به قلب می رود. | یاخته های غده | کد و ترشح کننده | | --- | --- | | معده | ماده مخاطی (موسین) | | روده باریک | کلریدریک اسید | | یاخته های اصلی | آنزیم های معده | | یاخته های کناری | یون هیدروژن و کلر | | یاخته های اصلی | آنزیم های ترشح کننده | [شکل: ساختار روده و مراحل جذب مواد]

خلاصه درس: دستگاه گوارش و تنظیم - روده باریک، محل جذب مواد است. این دستگاه توسط دستگاه عصبی خودمختار (حرکی و غیرارادی) تنظیم می شود. - کارهای دستگاه گوارش، تنظیم دستگاه عصبی و هورمونی می باشد. - پس از خوردن غذا، جریان خون دستگاه گوارش افزایش می یابد (که در نزدیکی آن روی داده است). - تنظیم عصبی، دستگاه گوارش را با تأثیر بر فعالیت مرکز تنفس که در نزدیکی آن قرار دارد، تنظیم می کند. - تحریک و ترشح هم از دستگاه عصبی روده ای که لایه های ماهیچه ای قرار دارند، انجام می شود. - لایه های ماهیچه ای، به دو بخش تقسیم می شوند: ۱. حرکت کرمی: ورود غذا به لوله گوارش. لوله گوارش، لوله را گشاد کرده و سبب تحریک یاخته های عصبی (حرکتی ماهیچه های دیواره) در انتها می شود. این اتفاقی در طول لوله رخ می دهد و در نهایت، سبب به جلو راندن مواد غذایی به سمت راست و مخلوط شدن مواد غذایی می شود. ۲. حرکت قطعه قطعه کننده: در حین حرکت، بخش هایی از لوله منقبض می شوند و بخش هایی دیگر منبسط و شل می شوند. سپس، قطعه های شل، منقبض می شوند و بالعکس. این حرکت غذا را بررسی کرده و با شیره های گوارشی مخلوط می شود. - این حرکت، به صورت یک در میان منقبض و شل می شود. (حرکت قطعه قطعه) - نکته: باز کردن چین خوردگی های آن باز می شود و دیواره آن کشیده می شود. - نکته: هر وقت معده خالی باشد، فشار کمتری به دستوری که معده انجام می شود. - نکته: افزایش یا کاهش ترشح در غده های گوارشی در معده و روده انجام می شود. - نکته: همه ترشحات غده های بدن، به طور کامل در شیره معده یافت می شوند (کمترین) - نکته: هضم یا تحریک گیرنده های دهانی، باعث افزایش ترشح بزاق، معده و پپسینوژن (و ترشح آنزیم موجود در بزاق) می شود. - نکته: ریفلاکس (برگشت اسید معده و پپسینوژن) از اسفنکتر (دریچه مری-معده) شروع شده و با تحریک مری، آسیب به مری وارد می کند.