ارسطو یکی از بزرگترین فیلسوفان تاریخ و از پایهگذاران اصلی فلسفهی غرب است.
زندگی کوتاهوار
زمان: حدود ۳۸۴ تا ۳۲۲ پیش از میلاد
زادگاه: شهر «استاگیرا» در مقدونیه (شمال یونان امروزی)
استاد: حدود ۲۰ سال شاگرد افلاطون در آکادمی آتن بود.
شاگرد معروف: معلم اسکندر مقدونی (اسکندر کبیر) شد.
بعداً در آتن مدرسهی خودش را به نام لیسه/لوکئوم تأسیس کرد.اهمیت ارسطو
ارسطو تقریباً در همهی شاخههای داناییِ زمان خود کار کرده است، از جمله:
منطق
برای اولین بار منطق صوریِ منظم ساخت (قیاس ارسطویی).
تا قرنها منطق در جهان اسلام و غرب، عملاً همان منطق ارسطویی بود.
فلسفهی اولی (متافیزیک)
بحث از «وجود» بهعنوان وجود، علل چهارگانه (علت مادی، صوری، فاعلی، غایی).
نظریهی «محرک نامتحرک» بهعنوان اصل نهایی جهان.
اخلاق و سیاست
در کتاب اخلاق نیکوماخوسی از سعادت (اودایمونیا) بهعنوان «کمالِ زندگی انسان» سخن میگوید؛
سعادت را در فضیلت و «اعتدال» میبیند.در سیاست، انواع حکومتها، شهر (پولیس) و شهروندی را تحلیل میکند.
طبیعتشناسی و زیستشناسی
دربارهی فیزیک، حرکت، زمان، مکان، آسمان، و نیز دربارهی جانوران و گیاهان نوشتههای فراوان دارد.
هزاران مشاهدهی تجربی از جانوران جمع کرده؛ بههمین دلیل برخی او را از پیشگامان زیستشناسی میدانند.
هنر و ادبیات
کتاب فن شعر (بوطیقا) او دربارهی تراژدی، حماسه، و اصول نقد ادبی، تا امروز متن مرجع است.
آثار مهم
چند اثر مشهور او:
متافیزیک
اخلاق نیکوماخوسی
سیاست
فن شعر (بوطیقا)
منطق (مجموعهای که بعدها در سنت اسلامی «اورگانون» نام گرفت)
دربارهی نفس
رسالههایی دربارهی آسمان، پیدایش و فساد، اجزای حیوانات، حرکت حیوانات و…
جایگاه در سنت اسلامی و غربی
در جهان اسلام، فیلسوفانی چون فارابی، ابنسینا، ابنرشد بهشدت از ارسطو تأثیر گرفتند و او را «معلم اول» مینامیدند.
در قرون وسطیی مسیحی، بهویژه نزد توماس آکویناس، فلسفهی او با الهیات مسیحی ترکیب شد.
تا چند قرن، دانشگاههای اروپا اساساً ارسطویی بودند.
