این عامل که در خارج از پیکر جانداران قرار دارد و باعث ایجاد تفاوت (تنوع) در افراد یک نوع جاندار میشود، **«عوامل محیطی»** (Environmental Factors) نامیده میشود.
در زیستشناسی، تفاوتهای میان افراد یک گونه (که به آن **تنوع زیستی** یا Variation میگویند) معمولاً از دو منبع اصلی ناشی میشود:
۱. **عوامل ژنتیکی (وراثتی):** که در درون پیکر جاندار و در DNA او قرار دارند.
۲. **عوامل محیطی:** که خارج از پیکر جاندار هستند.
### عوامل محیطی چگونه باعث تفاوت میشوند؟
عوامل محیطی شامل مواردی مثل تغذیه، نور، دما، میزان فعالیت بدنی، شرایط آب و هوایی، ارتفاع از سطح دریا، و حتی تعاملات اجتماعی است. این عوامل میتوانند بر نحوه بروز ژنها (فنوتیپ) تأثیر بگذارند.
**چند مثال برای درک بهتر:**
* **تغذیه:** دو فرد با ژنتیک مشابه (مثلاً دوقلوهای همسان) را در نظر بگیرید؛ اگر یکی از آنها تغذیه بسیار مناسب و دیگری تغذیه نامناسب داشته باشد، ممکن است در بزرگسالی از نظر قد یا وزن تفاوتهای قابلتوجهی با هم داشته باشند.
* **نور:** گیاهی که در نور کافی رشد کرده با گیاهی از همان گونه که در سایه رشد کرده، تفاوت ظاهری زیادی (از نظر اندازه برگها یا ساقه) پیدا میکند.
* **تمرین و فعالیت:** دو نفر با پتانسیل ژنتیکی مشابه برای عضلهسازی، اگر یکی ورزشکار باشد و دیگری بیتحرک، تفاوت فیزیکی چشمگیری خواهند داشت.
**نکته مهم:** دانشمندان به این تفاوتهایی که در اثر محیط ایجاد میشود، **«تغییرات محیطی»** یا **«تغییرات فنوتیپی»** میگویند. این تغییرات برخلاف تغییرات ژنتیکی، معمولاً به نسلهای بعدی منتقل نمیشوند؛ زیرا این عوامل تغییری در «کد ژنتیکی» (DNA) جاندار ایجاد نکردهاند، بلکه فقط نحوه بروز همان کدها را تغییر دادهاند.
معرکه میدی؟
