**۱- موازنه منفی چیست و چه تفاوتی با موازنه مثبت دارد؟**
- **موازنه مثبت:** یعنی برای راضی نگه داشتن قدرتهای بزرگ، به هر دو طرف امتیاز بدهیم (مثلاً هم به انگلیس امتیاز بدهیم هم به روسیه).
- **موازنه منفی (سیاست مصدق):** یعنی به هیچ قدرت بیگانهای امتیاز جدید ندهیم و تلاش کنیم امتیازات قبلی را هم لغو کنیم تا استقلال کشور حفظ شود.
**۲- محمدرضا پهلوی در ابتدای سلطنت برای تحکیم جایگاه خود چه اقداماتی انجام داد؟**
او سعی کرد چهرهای دموکرات و مذهبی از خود نشان دهد. اقداماتی مثل: آزادی زندانیان سیاسی دوران پدرش، بازگرداندن املاک غصب شده توسط رضاخان به مالکان قبلی، و وعده رعایت قانون اساسی و همکاری با مجلس.
**۳- قرارداد نفتی ۱۳۱۲ چرا منعقد شد و چه تفاوتی با قرارداد دارسی داشت؟**
رضاشاه برای فریب افکار عمومی ابتدا قرارداد دارسی را در بخاری انداخت و سوزاند، اما بعد تحت فشار انگلیس، قرارداد ۱۳۱۲ را بست. **تفاوت:** مدت قرارداد را ۳۰ سال تمدید کرد (تا سال ۱۳۷۲ شمسی) و حقالسهم ایران همچنان ناچیز ماند، در حالی که منطقه عملیاتی شرکت نفت محدودتر شد.
**۴- مجلس چهاردهم در برابر زیادهخواهیهای آمریکا و شوروی چه طرحی را مطرح کرد؟**
طرح **«ممنوعیت دولت از مذاکره و اعطای امتیاز نفت به خارجیها»** (طرح دکتر مصدق). طبق این طرح، هیچ دولتی حق نداشت بدون تصویب مجلس درباره نفت با خارجیها مذاکره کند یا امتیازی بدهد.
**۵- اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ را بررسی کنید.**
این دوره معروف به دوره **«تردّد قدرت»** یا فضای باز سیاسی نسبی است. به دلیل ضعف قدرت مرکزی و حضور اشغالگران (متفقین)، احزاب زیادی تشکیل شدند، مطبوعات آزادتر شدند و نهضت ملی شدن نفت شکل گرفت. اما از نظر اقتصادی، کشور با قحطی، تورم و کمبود نان (به دلیل غارت منابع توسط متفقین) روبرو بود.
**۶- قرارداد الحاقی به چه منظور تدوین شد و چرا مخالفتهایی صورت گرفت؟**
(معروف به قرارداد گس-گلشاییان) برای اصلاح قرارداد ۱۳۱۲ و به ظاهر افزایش سهم ایران تدوین شد. اما چون همچنان سلطه انگلیس بر نفت ایران را حفظ میکرد و اصل قرارداد ۱۳۱۲ را تأیید مینمود، با مخالفت شدید اقلیت مجلس (مثل مصدق و آیتالله کاشانی) و مردم روبرو شد.
**۷- اقدامات متفقین پس از اشغال ایران در شهر:**
- کنترل راهها، راهآهن و وسایل ارتباطی برای ارسال کمک به شوروی.
- چاپ پول بدون پشتوانه که باعث تورم شدید شد.
- مصادره انبارها و غله کشور که منجر به بروز قحطی و نان سیلو (نان مخلوط با خاک اره و...) شد.
- دخالت مستقیم در عزل و نصب وزرا و مقامات دولتی.
معرکه یادت نره
