دم و بازدم، که به طور کلی به عنوان تنفس شناخته میشود، فرآیندی است که طی آن موجودات زنده اکسیژن را از محیط جذب کرده و دیاکسید کربن را به آن بازمیگردانند. این فرآیند برای ادامه حیات ضروری است، زیرا اکسیژن برای تولید انرژی در سلولها و دیاکسید کربن محصول جانبی متابولیسم سلولی است که باید از بدن دفع شود.
این فرآیند دو مرحله اصلی دارد:
1. **عمل دم (Inhalation):** در این مرحله، دیافراگم (عضلهای در زیر ریهها) منقبض شده و به سمت پایین حرکت میکند. همزمان، عضلات بین دندهای منقبض شده و قفسه سینه را به سمت بالا و بیرون میکشند. این حرکات باعث افزایش حجم حفره سینه و در نتیجه کاهش فشار هوا در داخل ریهها نسبت به فشار هوای بیرون میشود. در نتیجه، هوا از طریق بینی یا دهان وارد دستگاه تنفسی شده و به ریهها میرسد.
2. **عمل بازدم (Exhalation):** در این مرحله، دیافراگم و عضلات بین دندهای شل میشوند. این شل شدن باعث کاهش حجم حفره سینه و افزایش فشار هوا در داخل ریهها نسبت به فشار هوای بیرون میشود. در نتیجه، هوای حاوی دیاکسید کربن از ریهها خارج میشود. بازدم در حالت استراحت عمدتاً یک فرآیند غیرفعال است، اما در فعالیتهای شدیدتر، عضلات شکمی و بین دندهای نیز در بازدم نقش فعالتری ایفا میکنند.
در ریهها، اکسیژن از کیسههای هوایی (آلوئولها) به جریان خون وارد شده و دیاکسید کربن از خون به آلوئولها منتقل میشود تا از بدن خارج گردد. این تبادل گازی حیاتی، پایه و اساس تنفس است.
سوال۳معرکه میدی