ترکیب اضافی:هر گاه دواسم بایک دیگر همراه شوند ترکیب اضافی به وجود میآید مانند:کتاب فارسی -گل یاس
در ترکیب اضافی به اسم اول مضاف میگویند و به اسم دوم مضاف الیه میگویند.
ترکیب وصفی:هر گاه یک اسم با یک صفت همراه شود ترکیب وصفی به وجود می آید.
در ترکیب وصفی به اسم اول، موصوف و به صفت، موصوف الیه می گویند.مانند:گل زیبا
راههای تشخیص:
1. اگر میان موصوف و صفت «ی» - که نشانه ی یکی بودن است- بیاوریم، ساختمان موصوف و صفت معنای خود را از دست نمی دهد:
توپِ بزرگ
توپی بزرگ
امّا اگر میان مضاف و مضاف الیه «ی» بیاوریم چیزی بی معنی به دست می آید:
توپِ مجید
توپی مجید
2. اگر از میان موصوف و صفت، کسره را برداریم و «است» یا یک فعل ربطی دیگر به آخر آنها بیفزاییم جمله ای معنی دار به دست می آید که در آن موصوف به نهاد و صفت به مسند تبدیل می شود.
توپِ بزرگ
توپ، بزرگ است.
امّا اگر درباره ی مضاف و مضاف الیه این کار را بکنیم جمله ای بی معنی به دست می آید:
توپِ مجید
توپ، مجید است؟!
3. بعد از ترکیب ها علامت صفت تفضیلی « تر » میگذاریم ، اگر معنی داشت صفت و موصوف است ، ولی اگر معنی نداشت مضاف و مضافٌ اله است . مثال:
دیوار بلند -------- دیوار بلند تر : صفت و موصوف
دانشمند بزرگ -----دانشمند بزرگ تر : صفت و موصوف
کشور ایران ------- کشور ایران تر ( معنی ندارد ) مضاف و مضافٌ الیه
4. بعد از کلمه ی اول علامت ویرگول می گذاریم و بعد از کلمه ی دوم فعل « است » قرار می دهیم .اگر معنی نداشته باشد مضاف و مضافٌ الیه است. با کلمه ی « این » در ابتدای جمله . مثال :
گل زیبا ------------- این گل، زیبا است . : صفت و موصوف
کتاب سبز ----------- این کتاب ، سبز است : صفت و موصوف
پایه ی میز --------- این پایه ، میز است ( معنی ندارد) مضاف و مضافٌ الیه
