دماسنج جیوه ای: توی این دماسنج‌ها، یه مقدار جیوه توی یه لوله‌ی شیشه‌ای خیلی نازک (بهش میگن لوله‌ی مویینه) هست. وقتی دمای محیط اطراف دماسنج بالا میره، جیوه هم گرم میشه و طبق قانون انبساط گرمایی، حجمش زیاد میشه. چون لوله‌ی شیشه‌ای خیلی باریکه، حتی یه تغییر کوچیک توی حجم جیوه هم باعث میشه که جیوه تا یه ارتفاع مشخصی بالا بره. این ارتفاع روی درجه‌بندی که کنار لوله هست، دمای محیط رو نشون میده. وقتی هم که هوا سرد میشه، جیوه منقبض میشه و میاد پایین.
دماسنج الکلی: این دماسنج‌ها هم دقیقا مثل دماسنج جیوه ای کار می‌کنن، با این تفاوت که به جای جیوه، از الکل (معمولا اتانول رنگی) استفاده میشه. الکل هم مثل جیوه، وقتی گرم میشه منبسط میشه و وقتی سرد میشه منقبض. الکل رنگی رو معمولا برای اینکه راحت‌تر دیده بشه توی دماسنج‌ها استفاده می‌کنن.
