درس ۱۳ علوم هشتم: هوازدگی
هوازدگی چیست؟
هوازدگی یعنی خرد شدن و تجزیه سنگها در همان جایی که هستند (یعنی بدون اینکه جابجا شوند). این اتفاق باعث میشود سنگهای بزرگ به قطعات کوچکتر تبدیل شوند.
انواع هوازدگی:
هوازدگی فیزیکی (مکانیکی): در این نوع هوازدگی، سنگها بدون تغییر شیمیایی، فقط خرد میشوند. عواملی که باعث این نوع هوازدگی میشوند عبارتند از:
آب: یخ زدن آب در شکاف سنگها و انبساط آن، باعث شکستن سنگ میشود.
باد: ساییدن سنگها توسط ذراتی که باد حمل میکند.
تغییرات دما: انبساط و انقباض سنگها در اثر تغییرات شبانهروزی دما.
جانداران: ریشه گیاهان که در شکاف سنگها رشد میکنند و باعث شکسته شدن آنها میشوند.
هوازدگی شیمیایی: در این نوع هوازدگی، مواد شیمیایی موجود در آب و هوا با کانیهای سنگ واکنش میدهند و ترکیب شیمیایی سنگ را تغییر میدهند. این واکنشها باعث تجزیه و پوسیدگی سنگ میشوند. مثلاً باران اسیدی میتواند سنگ آهک را حل کند.
چرا هوازدگی مهم است؟
هوازدگی اولین مرحله در تشکیل خاک است. وقتی سنگها خرد و تجزیه میشوند، مواد اولیه برای تشکیل خاک فراهم میشود.