چرخه کربن به مجموعهای از فرآیندها و تعاملات بین جو، خاک، آب و موجودات زنده گفته میشود که در آن کربن در اشکال مختلف جابهجا و تبدیل میشود. این چرخه از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا کربن یکی از عناصر اصلی تشکیلدهندهٔ همهٔ موجودات زنده است و نقش مهمی در تولید انرژی و ترکیبهای آلی دارد.
چرخه کربن شامل مراحل زیر است:
1. **جذب کربن توسط گیاهان**: گیاهان در طی فرایند فتوسنتز، کربن دیاکسید (CO2) را از جو جذب کرده و آن را به کربن آلی تبدیل میکنند. این کربن در ساختارهای گیاهی، مانند برگ، ساقه و میوهها ذخیره میشود.
2. **مصرف توسط جانوران**: جانوران در طول زنجیره غذایی، گیاهان و برخی دیگر از جانداران را میخورند و کربن موجود در آنها را به بدن خود منتقل میکنند.
3. **تنفس جانداران**: تمام موجودات زنده در فرآیند تنفس، کربن آلی را تخریب کرده و کربن دیاکسید را به جو باز میگردانند.
4. **تجزیه**: وقتی موجودات زنده میمیرند، مواد آلی در خاک تجزیه میشوند و کربن موجود در آنها آزاد میشود. میکروارگانیسمها به تجزیه مواد آلی کمک میکنند.
5. **انتقال به اقیانوسها**: بخشی از کربن دیاکسید جو به آبهای سطحی اقیانوسها حل میشود و در آنجا نیز برخی از جانداران آبی میتوانند آن را مصرف کنند و چرخه را ادامه دهند.
6. **ذخیرهسازی**: برخی از کربنها میتوانند در خاک، درختان و حتی در رسوبات آبی ذخیره شوند، به طوری که این کربنها در طول زمان میتواند از چرخه خارج شده و در جاهایی مانند سنگها و مواد معدنی وجود داشته باشند.
چرخه کربن نه تنها روندی طبیعی برای جابجایی و تبدیل کربن در طبیعت است، بلکه تأثیر زیادی بر آب و هوا و اکوسیستمهای زمین دارد. افزایش غلظت کربن دیاکسید در جو، یکی از عوامل مهم تغییرات اقلیمی به شمار میرود.
