فعل 'ذهب' را در صیغههای مختلف نفی و نهی به کار میبریم. در زبان عربی، فعل مضارع دارای ۱۴ صیغه است. برای نفی، معمولاً از 'لا' (برای نفی حال و مستقبل) یا 'لم' (برای نفی گذشته) استفاده میشود. برای نهی، از 'لا الناهیه' استفاده میشود که فعل مضارع را مجزوم میکند.
در اینجا، برای روشن شدن تفاوت، از 'لا' برای نفی حال/استقبال و از 'لا الناهیه' برای نهی استفاده میکنیم.
*۱. نفی (با استفاده از 'لا' - مضارع مرفوع):*
این شکل، وقوع فعل را در حال یا آینده نفی میکند و اعراب فعل تغییر نمیکند.
1. *هو*: هو *لا یذهبُ* (او [مرد] نمیرود.)
2. *هما*: هما *لا یذهبانِ* (آنان [مثنی مرد] نمیروند.)
3. *هم*: هم *لا یذهبون* (آنان [جمع مرد] نمیروند.)
4. *هی*: هی *لا تذهبُ* (او [زن] نمیرود.)
5. *هما*: هما *لا یذهبانِ* (آنان [مثنی زن] نمیروند.)
6. *هنَّ*: هنَّ *لا یذهبنَ* (آنان [جمع زن] نمیروند.)
7. *أنتَ*: أنتَ *لا تذهبُ* (تو [مرد] نمیروی.)
8. *أنتما*: أنتما *لا تذهبانِ* (شما [مثنی مرد] نمیروید.)
9. *أنتم*: أنتم *لا تذهبون* (شما [جمع مرد] نمیروید.)
10. *أنتِ*: أنتِ *لا تذهبینَ* (تو [زن] نمیروی.)
11. *أنتما*: أنتما *لا تذهبانِ* (شما [مثنی زن] نمیروید.)
12. *أنتنَّ*: أنتنَّ *لا تذهبنَ* (شما [جمع زن] نمیروید.)
13. *أنا*: أنا *لا أذهبُ* (من نمیروم.)
14. *نحن*: نحن *لا نذهبُ* (ما نمیرویم.)
*۲. نهی (با استفاده از 'لا الناهیه' - مضارع مجزوم):*
این شکل، برای منع کردن مخاطب از انجام کاری به کار میرود و فعل مضارع را مجزوم میکند (معمولاً با حذف نون یا سکون در آخر فعل).
1. *أنتَ*: *لا تذهبْ*! (تو [مرد] نرو!)
2. *أنتما*: *لا تذهبا*! (شما [مثنی مرد] نروید!)
3. *أنتم*: *لا تذهبوا*! (شما [جمع مرد] نروید!)
4. *أنتِ*: *لا تذهبی*! (تو [زن] نرو!)
5. *أنتما*: *لا تذهبا*! (شما [مثنی زن] نروید!)
6. *أنتنَّ*: *لا تذهبنَ*! (شما [جمع زن] نروید!)
*نکته:* صیغههای غایب (هو، هما، هم، هی، هما، هنَّ) و متکلم (أنا، نحن) در حالت نهی به کار نمیروند، زیرا نهی مختص مخاطب است. بنابراین، نهی تنها برای ۶ صیغه از مخاطب (حاضر) کاربرد دارد.